Chlorheksydyna (opis profesjonalny)

Działanie

Preparat o silnym działaniu bakteriobójczym i bakteriostatycznym, działa silniej na bakterie Gram-dodatnie niż na Gram-ujemne oraz na niektóre wirusy; oporne na jej działanie są: niektóre szczepy Pseudomonas i Proteus, prątki kwasooporne i przetrwalniki bakterii. Działanie przeciwbakteryjne związane jest z uszkadzaniem ściany komórkowej bakterii (zwiększenie przepuszczalności). W obecności wydzielin i krwi aktywność chlorheksydyny nie ulega większemu osłabieniu. Zastosowana miejscowo na powłoki wchłania się nieznacznie i wydala szybko przez nerki. Po podaniu p.o. związek prawie w całości jest wydalany z kałem. Nie działa drażniąco na skórę i błony śluzowe.

Wskazania

Do odkażania pola operacyjnego, dekontaminacji rąk, do przechowywania wyjałowionych narzędzi chirurgicznych. Miejscowo: zapobiegawczo w postaci kremu, maści, pastylek do ssania, roztworów do przepłukiwania jamy ustnej (w zależności od postaci w stanach zapalnych, nieżytach błony śluzowej gardła i krtani, zakażeniach), do irygacji, odkażania ran i oparzeń. Znajduje zastosowanie w odkażaniu błon śluzowych w stomatologii, urologii, ginekologii, położnictwie, laryngologii i okulistyce.

Przeciwwskazania

Nadwrażliwość na którykolwiek składnik preparatu. Przeciwwskazane jest stosowanie w zabiegach operacyjnych w obrębie OUN, otolaryngologicznych. Nie wolno wprowadzać do płynu mózgowo-rdzeniowego.

Interakcje

Roztwory mydła oraz detergenty anionowe, jony chlorkowe i środowisko zasadowe zmniejszają aktywność chlorheksydyny. Światło, wysoka temperatura, korek naturalny inaktywują lek.

Działania niepożądane

Reakcje nadwrażliwości w postaci alergicznych zmian skórnych, w rzadkich przypadkach uogólnione reakcje alergiczne, fotodermatozy.

Ciąża i laktacja

Kategoria B. Nie zaleca się stosowania w okresie karmienia piersią.

Dawkowanie

Odkażanie pola operacyjnego: 0,5% roztw. w 70% alkoholu etylowym lub 1% roztw. wodny. Mycie rąk przed zabiegami, do przechowywania wyjałowionych narzędzi (do 12 h): roztwór 1:5000. Przemywanie ran, oparzeń: 0,5% roztw. wodny. Przepłukiwanie pęcherza, cystoskopia: 0,02% roztw. wodny. Zabiegi ginekologiczne i położnicze: 0,05–0,02% roztw. wodny. Tabletki do ssania: 1 tabletka 4–5 ×/d.

Uwagi

W każdym zastosowaniu kontakt tkanek z roztworem powinien trwać minimum 5 min. Wodne roztwory preparatu mogą być wyjaławiane w temp. 115–116°C przez 30 min. Stosowanie chlorheksydyny może być przyczyną występowania i epidemicznego rozprzestrzeniania się opornych na chlorheksydynę szczepów bakterii Gram-ujemnych, szczególnie z rodzaju Pseudomonas. Niewielka ilość wchłonięta do krwi może być przyczyną hemolizy. Do rozcieńczania stosować wodę o temp. <25°C. Roztwór należy przechowywać w ciemnym miejscu, w temp. 1–25°C, w ciemnym szkle, nie stosować korków z korka naturalnego. Unikać stosowania podchlorynów do prania bielizny zabrudzonej chlorheksydyną, ponieważ mogą wystąpić brunatne plamy.

Preparaty na rynku polskim zawierające chlorheksydyna

Corsodyl (płyn)
Corsodyl (płyn do płukania jamy ustnej)
Elugel (żel stomatologiczny)
Manusan (płyn)
Spirytus skażony hibitanem 0,5% Coel (płyn na skórę)