21 września 2014 roku
poczta
zaloguj się
 
Lekarze pacjentom - aktualne informacje o lekach
medycyna praktyczna dla pacjentów

Efedryna (opis profesjonalny)

Działanie

Alkaloid roślinny, lek sympatykomimetyczny, pobudza ośrodkowy i obwodowy układ adrenergiczny. Działa pośrednio (uwalnia katecholaminy z ziarnistości neuronów i hamuje ich zwrotne wchłanianie) i w mniejszym stopniu bezpośrednio (pobudza receptory β-adrenergiczne, głównie mięśni gładkich oskrzeli i m. sercowego). Działa rozszerzająco na oskrzela, zmniejsza wydzielanie śluzu w drogach oddechowych i stymuluje oddychanie. Wpływa na serce ino- i chronotropowododatnio. Zwęża naczynia krwionośne, w tym także błony śluzowej nosa, powoduje wzrost ciśnienia tętniczego (skurczowego i rozkurczowego). Powoduje zwiotczenie pęcherza moczowego i skurcz jego zwieracza (skłonność do zatrzymywania moczu) oraz osłabienie napięcia mięśni gładkich przewodu pokarmowego. Pobudza OUN (łatwo przenika przez barierę krew–mózg). Rozszerza źrenice, nie porażając akomodacji. Zwiększa napięcie i kurczliwość mięśni prążkowanych. Może powodować hiperglikemię. Po kilkakrotnym podaniu efedryny rozwija się zjawisko tachyfilaksji. Lek w ok. 85% wchłania się z przewodu pokarmowego, jego t1/2 wynosi ok. 3–6 h. Po podaniu p.o. efekt rozszerzający oskrzela pojawia się po 15–60 min. Lek jest częściowo metabolizowany w wątrobie. Większa część dawki wydala się przez nerki w stanie niezmienionym, przy czym wydalanie nerkowe postępuje szybciej przy małym pH moczu.

Wskazania

Zakażenia dróg oddechowych – jako składnik preparatów złożonych. Stany skurczowe dróg oddechowych. Miejscowo w celu obkurczenia naczyń w stanach zapalnych błon śluzowych.

Przeciwwskazania

Nadwrażliwość na efedrynę lub inne aminy sympatykomimetyczne. Nadciśnienie tętnicze i inne choroby układu sercowo-naczyniowego, ciśnienie tętnicze >130/80 mm Hg u kobiet w ciąży, nadczynność tarczycy, cukrzyca, guz chromochłonny, łagodny rozrost gruczołu krokowego z zastojem moczu, jaskra z zamykającym się kątem przesączania. U osób z chorobą niedokrwienną serca zachować ostrożność ze względu na działanie chrono- i inotropowododatnie. Nie stosować u chorych przyjmujących inhibitory MAO (efedrynę można podać nie wcześniej niż 14 dni po odstawieniu leków z tej grupy) i glikozydy naparstnicy. Nie stosować u dzieci do 3. rż. Nie wolno podawać pozajelitowo efedryny, stosując halotan i inne wziewne środki znieczulające. Nie podawać i.v. Unikać długotrwałego stosowania u osób z nerwicą. Podczas długotrwałego stosowania nie zaobserwowano kumulacji leku w organizmie, obserwowano natomiast wystąpienie tolerancji i uzależnienia oraz niepokoju. Dzieci są mniej podatne na pobudzające działanie efedryny.

Interakcje

Stosowanie z innymi sympatykomimetykami – nasilenie działania efedryny i ryzyka wystąpienia działań niepożądanych; dopuszcza się ostrożne podawanie efedryny łącznie z β-adrenomimetykami (np. salbutamolem) w niewielkich dawkach, jakie znajdują się w ich postaciach wziewnych. Podczas równoległego stosowania z inhibitorami MAO lub oksytocyną zwiększa się ryzyko nadmiernego wzrostu ciśnienia tętniczego. Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne hamują efekt podwyższania ciśnienia tętniczego przez efedrynę. Równoległe stosowanie z glikozydami nasercowymi lub wziewnymi środkami znieczulenia ogólnego (cyklopropan, halotan) zwiększa ryzyko wystąpienia zaburzeń rytmu serca. Z teofiliną – ujawnienie działania pobudzającego OUN (nudności, wymioty, zwiększona pobudliwość). Acetazolamid i inne środki alkalizujące mocz mogą nasilać toksyczne działanie efedryny (spowalniają eliminację leku). Metylodopa, rezerpina i środki zakwaszające mocz osłabiają działanie efedryny. Efedryna osłabia działanie leków przeciwnadciśnieniowych.

Działania niepożądane

Wzrost ciśnienia tętniczego, kołatanie serca, tachykardia, inne zaburzenia rytmu serca. Zwiększenie pobudliwości psychomotorycznej, lęk, niepokój, drżenia, zaburzenia o charakterze psychotycznym, bóle i zawroty głowy, trudności z zaśnięciem, uczucie suchości w gardle i nosie, wzmożone pragnienie, poty, biegunka, nudności, wymioty, ból brzucha. Trudności w oddawaniu moczu, do zatrzymania moczu włącznie, szczególnie u osób z rozrostem gruczołu krokowego. Rzadko skórne odczyny alergiczne. Przedawkowanie może się objawiać epizodami psychotycznymi i drgawkami; leczenie objawowe. Po długim stosowaniu może się rozwinąć uzależnienie – pojawia się zwiększenie agresywności i zaburzenia psychiczne.

Ciąża i laktacja

Kategoria C. Lek jest przeciwwskazany w ciąży i okresie karmienia piersią. Jedynym uzasadnionym wskazaniem do stosowania efedryny w ciąży może być spadek ciśnienia tętniczego podczas znieczulenia rdzeniowego niereagujący na szybkie podawanie płynu.

Dawkowanie

Dorośli: w nieżytach górnych dróg oddechowych 25–50 mg p.o.; w razie potrzeby następną dawkę można podać po 3–4 h; w stanach skurczowych dróg oddechowych 12,5–25 mg (1/2–1 amp.) i.m. lub s.c. Nie przekraczać jednorazowej dawki maks. 75 mg, dobowej 150 mg. Miejscowo roztw. 0,5–3% (jako krople do nosa). Dzieci: s.c., p.o. 3 mg/kg mc./d lub 25–100 mg/m2 pc./d w 4–6 daw. podz.

Uwagi

Preparat nie zaburza zdolności prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Podczas leczenia chorzy nie powinni spożywać alkoholu.

Preparaty na rynku polskim zawierające efedryna