31 lipca 2014 roku
poczta
zaloguj się
 
Lekarze pacjentom - aktualne informacje o lekach
medycyna praktyczna dla pacjentów

Estazolam (opis profesjonalny)

Działanie

Triazolowa pochodna benzodiazepiny o pośrednim czasie działania. Działa głównie nasennie; skraca czas zasypiania, w mniejszym stopniu wpływa na wydłużenie snu i liczbę przebudzeń nocnych. Wykazuje także silne, ale krótkotrwałe działanie uspokajające i anksjolityczne. W niewielkim stopniu zmniejsza napięcie mięśni i wykazuje słabe właściwości przeciwdrgawkowe. Mechanizm działania pochodnych benzodiazepiny nie został dokładnie wyjaśniony; miejscem ich działania jest makromolekularny kompleks obejmujący receptory GABAA, receptory benzodiazepinowe i kanały chlorkowe. Receptory benzodiazepinowe przez allosteryczną interakcję z receptorami GABAA powodują otwarcie kanałów chlorkowych i zwiększają przenikanie jonów chlorkowych do wnętrza neuronów. Pochodne benzodiazepiny, działając poprzez układ GABA-ergiczny, nasilają hamujące działanie GABA w OUN, głównie na korę mózgową, móżdżek, podwzgórze i wzgórze. Estazolam podany p.o. szybko się wchłania z przewodu pokarmowego; tmax wynosi ok. 2 h. W ok. 93% wiąże się z białkami osocza. t1/2 wynosi 10–24 h. Metabolizowany w wątrobie w wyniku oksydacji z udziałem izoenzymu CYP3A4 cytochromu P-450. Najważniejszym metabolitem jest 4-hydroksyestazolam, innym, mniej istotnym, jest 1-okso-estazolam; metabolity te wykazują niewielką aktywność biologiczną. Wydalane są głównie przez nerki z moczem (<5% estazolamu jest wydalane z moczem w postaci niezmienionej); z kałem wydalane jest <4% dawki. Przenika przez barierę łożyska i do pokarmu kobiecego.

Wskazania

Krótkotrwałe i doraźne leczenie zaburzeń snu: trudności z zasypianiem, częste wybudzenia, wczesne ranne budzenie.

Przeciwwskazania

Nadwrażliwość na pochodne benzodiazepiny lub którykolwiek składnik preparatu, ciężka niewydolność oddechowa, zawroty głowy, zaburzenia równowagi, zaburzenia świadomości, zespół bezdechu sennego, ostra porfiria, myasthenia gravis, zatrucie alkoholem lub lekami działającymi hamująco na OUN, jaskra z zamkniętym kątem przesączania. Należy zachować szczególną ostrożność u chorych z niewydolnością nerek i/lub wątroby (u osób z ciężką niewydolnością wątroby nie zaleca się stosowania ze względu na zwiększone ryzyko encefalopatii), porfirią, z uzależnieniem od alkoholu, leków lub narkotyków w wywiadzie. Nie należy stosować u dzieci. Stosowanie estazolamu, podobnie jak innych pochodnych benzodiazepiny, wiąże się z ryzykiem uzależnienia psychicznego i fizycznego; ryzyko to zwiększa się wraz z dawką i czasem trwania leczenia, jest też większe u osób uzależnionych od alkoholu, narkotyków lub leków w wywiadzie, bądź osób z zaburzeniami osobowości; należy monitorować takich pacjentów, unikać rutynowego ponownego przepisywania leku. Lek należy odstawiać stopniowo. Nagłe zaprzestanie podawania leku, zwłaszcza u osób uzależnionych, może powodować pojawienie się objawów abstynencyjnych, takich jak: bóle głowy, bóle mięśni, niepokój, napięcie, podniecenie, splątanie, zaburzenia snu, drażliwość, a w cięższych przypadkach: utrata poczucia rzeczywistości, zaburzenia osobowości, nadwrażliwość na dźwięki, hałas, światło, dotyk, drętwienie i mrowienie kończyn, omamy, drgawki. Zaprzestanie podawania pochodnych benzodiazepiny wiąże się często z wystąpieniem zespołu „odbicia” objawiającego się trwającymi przez 1–2 dni bezsennością i stanem niepokoju. W przypadku pochodnych benzodiazepiny o krótkim czasie działania, efekt odstawienny może pojawić się już w przerwie pomiędzy dawkami, zwłaszcza w przypadku stosowania dużych dawek leku. Po długotrwałym stosowaniu lub podawaniu wielokrotnych dawek obserwuje się osłabienie działania uspokajającego i wpływu na aktywność psychoruchową w wyniku rozwoju tolerancji. Pochodne benzodiazepiny mogą powodować następczą niepamięć, której towarzyszyć może zachowanie nieadekwatne do sytuacji; aby zmniejszyć ryzyko jej wystąpienia należy zapewnić pacjentowi 7–8-godzinny, nieprzerwany sen. Podczas stosowania pochodnych benzodiazepiny obserwowano wystąpienie reakcji paradoksalnych (m.in. stan ostrego pobudzenia, niepokoju, drażliwość, agresja, złość, wściekłość, urojenia, koszmary senne, halucynacje, psychozy, zaburzenia osobowości); w przypadku ich pojawienia się należy przerwać leczenie; ryzyko wystąpienia takich objawów jest większe u dzieci i osób w podeszłym wieku. Pacjenci w podeszłym wieku powinni stosować mniejsze dawki leku, ze względu na większe ryzyko zaburzeń orientacji i koordynacji ruchowej (upadki, urazy). Pajenci z przewlekłą niewydolnością oddechową powinni stosować mniejsze dawki leku ze względu na zwiększone ryzyko wystąpienia depresji oddechowej. Pochodne benzodiazepiny nie są wskazane w leczeniu zaburzeń psychotycznych. U chorych z zaburzeniami depresyjnymi, ze względu na zwiększone ryzyko nasilenia tendencji samobójczych, pochodne benzodiazepiny można stosować tylko w skojarzeniu z lekami przeciwdepresyjnymi w celu opanowania bezsenności. W przypadku długotrwałego podawania zaleca się kontrolowanie morfologii krwi obwodowej z rozmazem i badanie ogólne moczu. W trakcie leczenia i 3 dni po jego zakończeniu nie należy spożywać alkoholu. Preparatów zawierających laktozę nie stosować u osób z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, pierwotnym niedoborem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.

Interakcje

Metabolizm estazolamu zachodzi z udziałem enzymów cytochromu P-450, głównie CYP3A, dlatego substancje wpływające na aktywność tych enzymów mogą wpływać na stężenie estazolamu w osoczu. Inhibitory enzymów cytochromu P-450 (np. cymetydyna, disulfiram, fluoksetyna, fluwoksamina, omeprazol, erytomycyna, ketokonazol) spowalniają metabolizm estazolamu i mogą nasilać jego działanie. Induktory enzymów cytochromu P-450 (np. ryfampicyna, fenytoina, karbamazepina) przyspieszają metabolizm estazolamu i mogą osłabiać jego działanie. Nasila działanie środków wpływających depresyjnie na OUN (np. inhibitory MAO, leki przeciwlękowe, przeciwdrgawkowe, nasenne, opioidowe leki przeciwbólowe, barbiturany, neuroleptyki) oraz środków zwiotczających mięśnie. Estazolam potęguje działanie alkoholu, a alkohol nasila działanie hamujące na OUN estazolamu, zwiększając jednocześnie ryzyko wystąpienia reakcji paradoksalnych; w czasie leczenia i 3 dni po jego zakończeniu nie należy spożywać alkoholu. Opioidowe leki przeciwbólowe stosowane równolegle z pochodnymi benzodiazepiny mogą nasilać euforię, prowadząc do szybszego uzależnienia psychicznego. Doustne środki antykoncepcyjne przyspieszają metabolizm estazolamu i mogą osłabiać jego działanie. Równoległe podawanie niektórych pochodnych benzodiazepiny z digoksyną (zwłaszcza u chorych w podeszłym wieku) może powodować zwiększenie jej stężenia w osoczu. Należy zachować ostrożność podczas stosowania pochodnych benzodiazepiny u chorych przyjmujących lewodopę, ponieważ mogą one zmniejszać jej skuteczność. Palenie papierosów może osłabiać działanie pochodnych benzodiazepiny.

Działania niepożądane

Rzadko: nudności, dolegliwości żołądkowe, uczucie suchości w jamie ustnej. Bardzo rzadko: reakcje anafilaktyczne. Ponadto: zaburzenia morfologii, alergiczne reakcje skórne, brak apetytu, reakcje paradoksalne (niepokój psychoruchowy, bezsenność, pobudliwość, agresywność, drżenia mięśniowe, drgawki), uzależnienie fizyczne i psychiczne, ujawnienie, istniejącej wcześniej, niezdiagnozowanej depresji, senność, spowolnienie reakcji, ból i zawroty głowy, stany splatania i dezorientacji, ataksja, dyzartria z mową zamazaną i nieprawidłowym wymawianiem, zaburzenia pamięci, zaburzenia libido, zaburzenia widzenia, bradykardia, ból w klatce piersiowej, nieznaczne obniżenie ciśnienia tętniczego krwi, niewielkie zwiększenie aktywności aminotransferaz, zaburzenia czynności wątroby, żółtaczka, drżenie lub zwiotczenie mięśni, zatrzymanie moczu, nietrzymanie moczu, zaburzenia miesiączkowania, ogólne osłabienie, omdlenia. Przedawkowanie może się objawiać sennością, zaburzeniami świadomości, koordynacji ruchowej, osłabieniem odruchów, niewyraźną mową, a także tachykardią, niedociśnieniem i zahamowaniem czynności ośrodka oddechowego. Leczenie: monitorowanie oddechu, tętna i ciśnienia tętniczego, płukanie żołądka, podawanie płynów i.v. oraz zachowanie drożności dróg oddechowych. Duży spadek ciśnienia tętniczego wymaga podawania leków wazopresyjnych. W ciężkich zatruciach pochodnymi benzodiazepiny oprócz leczenia objawowego zaleca się podanie flumazenilu (wybiórczego antagonisty receptorów benzodiazepinowych) w celu częściowego lub całkowitego odwrócenia sedacji wywołanej przez te leki. Należy pamiętać o ryzyku wystąpienia drgawek po podaniu flumazenilu, zwłaszcza u chorych długotrwale przyjmujących pochodne benzodiazepiny lub w przypadku przedawkowania trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych.

Ciąża i laktacja

Kategoria X. Estazolam przenika przez barierę łożyska i do pokarmu kobiecego. Stosowanie leku u kobiet w ciąży, zwłaszcza w I i III trymestrze jest dopuszczalne jedynie w sytuacji, gdy jest to bezwzględnie konieczne, a podanie bezpieczniejszego leku jest niemożliwe. Przyjmowanie leku w III trymestrze ciąży i podczas porodu może powodować wystąpienie u dziecka hipotermii, hipotonii i niewydolności oddechowej. Kobiety w wieku rozrodczym należy poinformować, aby skonsultowały się z lekarzem w przypadku planowania lub podejrzenia ciąży. Nie stosować w okresie karmienia piersią.

Dawkowanie

P.o. Dorośli. Zaleca się stosowanie najmniejszych skutecznych dawek; w razie potrzeby dawkę zwiększać stopniowo. Zwykle stosuje się 1–2 mg (1/2–1 tabl.) 30 min przed snem. U osób w podeszłym wieku zaleca się zmniejszenie dawki o 1/2. Lek należy stosować jak najkrócej (7–10 dni); w indywidualnych przypadkach leczenie może trwać dłużej, ale decyzję o przedłużeniu terapii należy podjąć po ponownej ocenie stanu pacjenta. Lek odstawiać stopniowo zmniejszając dawkę. U osób z niewydolnością wątroby lub nerek konieczne może być zmniejszenie dawki.

Uwagi

W okresie stosowania estazolamu nie należy prowadzić pojazdów ani obsługiwać urządzeń mechanicznych w ruchu.

Preparaty na rynku polskim zawierające estazolam