22 października 2014 roku
poczta
zaloguj się
 
Lekarze pacjentom - aktualne informacje o lekach
medycyna praktyczna dla pacjentów

Gabapentyna (opis profesjonalny)

Działanie

Lek przeciwdrgawkowy strukturalnie podobny do kwasu γ-aminomasłowego (GABA); jest to cząsteczka GABA związana kowalencyjnie z lipofilnym pierścieniem cykloheksanowym. Uważana jest za ośrodkowo działający analog GABA, jednak mechanizm działania jest inny niż leków wpływających na przekaźnictwo GABA-ergiczne. W badaniach izotopowych na zwierzętach wykazano wiązanie gabapentyny w korze i hipokampach, jednak nie udało się dokładnie scharakteryzować i opisać miejsc wiążących. W przeprowadzonych na różnych modelach zwierzęcych badaniach gabapentyna okazała się mało toksyczna i pozbawiona działania teratogennego. Związkiem aktywnym jest gabapentyna, która prawie nie ulega biotransformacji i nie wykazuje wpływu na układy enzymatyczne odpowiedzialne za biotransformację leków. Dostępność biologiczna zależy od podanej dawki i zmniejsza się wraz z jej zwiększaniem (dla dawki 0,4 g jest ona mniejsza o 25% niż dla dawki 0,1 g); w dawkach zwykle zalecanych wynosi ok. 60%. Pokarm nie wpływa na szybkość i stopień wchłaniania. Po podaniu p.o. maks. stężenie w surowicy występuje po 3 h (dla dawki pojedynczej) i 2 h w przypadku wielokrotnego dawkowania. Odchylenie od liniowej zależności dla średnich wartości maks. stężenia i AUC jest niewielkie w zakresie dawek do 0,6 g, dlatego przy dawkowaniu 0,3–0,4 g 3 ×/d nie ma istotnego znaczenia. W przypadku podawania 3 ×/d stan stacjonarny ustala się po 24–48 h i utrzymuje przez cały okres leczenia. Gabapentyna nie wiąże się z białkami osocza, t1/2 wynosi 5–7 h. Jest wydalana głównie z moczem, w którym stwierdza się 80% podanej dawki, w kale 20%. Klirens osoczowy leku jest zmniejszony, a t1/2 wydłużony u chorych w podeszłym wieku lub z zaburzeniami czynności nerek. Szybkość eliminacji, klirens osoczowy i nerkowy są podobne do klirensu kreatyniny. Lek można usunąć za pomocą hemodializy.

Wskazania

Monoterapia (także u pacjentów ze świeżo rozpoznaną padaczką) lub terapia wspomagająca napadów częściowych prostych albo złożonych, które są lub nie są wtórnie uogólnione, u dorosłych i dzieci po 12. rż. Leczenie wspomagające napadów częściowych, które są lub nie są wtórnie uogólnione, u dorosłych i dzieci po 6. rż. Leczenie bólu neuropatycznego u dorosłych, ze szczególnym uwzględnieniem polineuropatii cukrzycowej lub neuralgii po przebytym półpaścu u osób dorosłych.

Przeciwwskazania

Nadwrażliwość na którykolwiek składnik preparatu. W przypadku rozwinięcia się ostrego zapalenia trustki w trakcie leczenia należy rozważyć odstawienie gabapentyny. Brak danych dotyczących stosowania w monoterapii u dzieci do 12. rż. Ostrożnie podawać chorym na cukrzycę; ze względu na możliwy wpływ na profil glikemii niekiedy zachodzi konieczność modyfikacji leczenia hipoglikemizującego. Ze względu na brak skuteczności nie stosować u chorych z napadami pierwotnie uogólnionymi (np. napadami nieświadomości); stosować ostrożnie u chorych z napadami mieszanymi. Pacjentów należy monitorować pod kątem oznak myśli lub zachowań samobójczych. Podczas stosowania leków przeciwpadaczkowych u niektórych pacjentów może dochodzić do zwiększenia częstości napadów lub pojawienia się nowych rodzajów napadów drgawkowych. Ze względu na brak wystarczających badań nad wpływem długotrwałego (>36 tyg.) stosowania gabapentyny na procesy uczenia się, inteligencję oraz rozwój dzieci i młodzieży korzyści z leczenia należy rozpatrywać w kontekście potencjalnych zagrożeń.

Interakcje

Nie wpływa na farmakokinetykę: fenobarbitalu, fenytoiny, karbamazepiny, kwasu walproinowego. Równoległe stosowanie morfiny w postaci kapsułek o kontrolowanym uwalnianiu powodowało zwiększenie AUC gabapentyny; chorych należy obserwować pod kątem objawów zahamowania ze strony OUN, a dawkę gabapentyny lub morfiny odpowiednio zmniejszyć. Leki zobojętniające sok żołądkowy zmniejszają jej dostępność biologiczną o ok. 24%, zaleca się stosowanie odstępu co najmniej 2 h pomiędzy lekami zobojętniającymi a gabapentyną. Cymetydyna zmniejsza wydalanie gabapentyny z moczem, nie ma to istotnego znaczenia klinicznego. Alkohol i leki działające na OUN podawane równolegle z gabapentyną mogą nasilać objawy niepożądane (senność, ataksja). W przypadku oznaczania stężenia białka w moczu testami paskowymi wynik może być fałszywie dodatni. Gabapentyna nie wpływa na działanie preparatów zawierających noretysteron z etynyloestradiolem, nie można jednak wykluczyć wpływu na działanie innych hormonalnych środków antykoncepcyjnych. Probenecyd nie wpływa na wydalanie gabapentyny przez nerki.

Działania niepożądane

Najczęściej występują: senność, uczucie zmęczenia, zawroty i bóle głowy, nudności, wymioty, zwiększenie masy ciała, drażliwość, bezsenność, zaburzenia chodu, oczopląs, mrowienie w kończynach, utrata łaknienia, gorączka, zakażenie wirusowe. Często zapalenie płuc, zapalenie ucha środkowego, zakażenie dróg moczowych, układu oddechowego, leukopenia, zaburzenia łaknienia, zaburzenia widzenia, oczopląs, zaburzenia koordynacji, zaburzenia czucia, drgawki, drżenie rąk, drżenie drobnofalowe, bóle stawów, mięśni, pleców, ból o innej lokalizacji, wzmożenie, osłabienie lub zniesienie odruchów, biegunka, niewyraźna mowa, zaburzenia myślenia, depresja, lęk, nerwowość, wrogość, niepamięć, suchość błon śluzowych jamy ustnej, splątanie, chwiejność emocjonalna, duszność, zapalenie oskrzeli, zapalenie gardła, kaszel, zapalenie dziąseł, obrzęk twarzy, obrzęki obwodowe, plamica, osutka, świąd, trądzik, niemoc płciowa, zaburzenia chodu, złe samopoczucie, zespół grypowy. Niezbyt często lub z nieznaną częstością stwierdzano małopłytkowość, kołatanie serca, szum w uszach, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, żółtaczkę, reakcje alergiczne, zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych, zaburzenia ruchowe, omamy, wypadanie włosów, obrzęk naczynioruchowy, zespół Stevensa i Johnsona, rumień wielopostaciowy, drgawki kloniczne, ostrą niewydolność nerek, nietrzymanie moczu, ginekomastię, objawy abstynencyjne, bóle w klatce piersiowej, nagły zgon. U dzieci stwierdza się także agresywne zachowania i hiperkinezy, zaś zakażenia układu oddechowego, zapalenie oskrzeli, zapalenie ucha środkowego, drgawki stwierdzono wyłącznie podczas badań klinicznych z udziałem dzieci. Szczegółowe informacje – patrz: zarejestrowane materiały producenta.

Ciąża i laktacja

Kategoria C. Ze względu na brak odpowiednich danych dotyczących stosowania u kobiet w ciąży podawać wyłącznie po dokładnym rozważeniu korzyści i ryzyka. Gabapentyna jest wydzielana do pokarmu kobiecego. Zachować ostrożność w okresie karmienia piersią; można stosować jedynie wtedy, gdy korzyści dla matki przeważają nad zagrożeniami dla dziecka.

Dawkowanie

Monoterapia i leczenie wspomagające osób po 12. rż. oraz ból neuropatyczny u dorosłych. Początkowo wg następującego schematu: 1. dzień 300 mg 1 ×/d, 2. dzień 600 mg w 2 daw. podz., 3. dzień 900 mg w 3 daw. podz. lub alternatywnie 900 mg/d w 3 daw. podz., począwszy od 1. dnia leczenia. Następnie dawkę można stopniowo zwiększać o 300 mg/d co 2–3 dni do uzyskania efektu klinicznego. Dawka podtrzymująca wynosi 900–2400 mg/d, w leczeniu bólu neuropatycznego dawka nie powinna przekraczać 3600 mg/d. U chorych z padaczką dobrze tolerowane były dawki do 4800 mg/d. U chorych wyniszczonych, w złym stanie ogólnym, z małą masą ciała oraz po przeszczepieniu narządów zwiększanie dawki powinno się odbywać wolniej, z zastosowaniem mniejszej dawki, lub za pomocą wydłużania odstępu między kolejnym zwiększeniem dawki dobowej. Dawkę leku należy zmniejszyć u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny <80 ml/min) oraz u chorych poddawanych hemodializie (szczegółowe informacje – patrz: zarejestrowane materiały producenta). U chorych poddawanych hemodializie nie należy podawać gabapentyny między dializami. Leczenie wspomagające u dzieci 6.–12. rż. Dawka początkowa 10–15 mg/kg mc./d. Dawkę należy zwiększać stopniowo w ciągu 3 pierwszych dni leczenia do dawki podtrzymującej 25–35 mg/kg mc./d; dawki do 50 mg/kg mc./d były dobrze tolerowane. Dawka dobowa powinna być stosowana w 3 daw. podz. Maks. odstęp między kolejnymi dawkami u chorych na padaczkę nie powinien przekroczyć 12 h. Lek odstawiać stopniowo w ciągu co najmniej 7 dni.

Uwagi

Gabapentyna wywiera niewielki lub umiarkowany wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych i obsługiwania urządzeń mechanicznych w ruchu. Działania niepożądane ograniczające tę zdolność są szczególnie istotne na początku leczenia lub zaraz po zwiększeniu dawki, mogą być potencjalnie niebezpieczne. Podczas stosowania nie należy prowadzić pojazdów ani obsługiwać urządzeń w ruchu.

Preparaty na rynku polskim zawierające gabapentyna