24 lipca 2014 roku
poczta
zaloguj się
 
Lekarze pacjentom - aktualne informacje o lekach
medycyna praktyczna dla pacjentów

Hydroksyzyna (opis profesjonalny)

Działanie

Lek uspokajający i przeciwlękowy, pochodna piperazyny. Mechanizm działania jest prawdopodobnie związany z zahamowaniem aktywności ośrodków w warstwie podkorowej OUN. Hydroksyzyna nie hamuje czynności kory mózgowej. Zmniejsza stan napięcia wewnętrznego, niepokój, napięcie lękowe i napięcie mięśniowe. Wykazuje właściwości przeciwhistaminowe, cholinolityczne, przeciwbólowe i przeciwwymiotne. Podana p.o. wchłania się szybko z przewodu pokarmowego i wykazuje działanie farmakologiczne już po ok. 15–30 min; dostępność biologiczna wynosi ok. 80%. tmax wynosi ok. 2 h. Hydroksyzyna przenika do skóry po podaniu doustnym, a jej stężenie w skórze jest większe niż w surowicy, zarówno po pojedynczym, jak i po wielokrotnym podaniu. Hydroksyzyna przenika przez barierę krew-mózg oraz przez barierę łożyskową, osiągając większe stężenia w organizmie płodu niż matki. Działanie utrzymuje się przez 6–8 h. t1/2 u dorosłych wynosi 7–20 h, u dzieci w wieku 1 roku 4 h, u dzieci w wieku 14 lat 11 h, u osób w podeszłym wieku 29 h, u pacjentów z niewydolnością wątroby 37 h. Hydroksyzyna jest w znacznym stopniu metabolizowana. W powstawaniu głównego metabolitu – cetyryzyny (45% dawki p.o.; metabolit o istotnym działaniu blokującym na obwodowe receptory H1) bierze udział dehydrogenaza alkoholowa. Zidentyfikowano również kilka innych metabolitów, w tym N-dealkilowany oraz O-dealkilowany.W postaci metabolitów hydroksyzyna jest wydalana przez nerki, tylko 0,8% podanej dawki wydalane jest w postaci niezmienionej.

Wskazania

P.o. Objawowe leczenie lęku. Objawowe leczenie świądu. W premedykacji i w okresie pooperacyjnym jako lek uspokajający. I.m. Zaburzenia lękowe uogólnione, niepokój i pobudzenie psychoruchowe w przebiegu zaburzeń nerwicowych, a także w chorobach organicznych. Premedykacja przed zabiegami chirurgicznymi oraz leczenie wspomagające w okresie pooperacyjnym. Lek w postaci pozajelitowej stosuje się w nagłych, ciężkich przypadkach oraz w sytuacji, gdy podanie doustne jest utrudnione.

Przeciwwskazania

Nadwrażliwość na którykolwiek składnik preparatu, inne pochodne piperazyny, cetyryzynę, aminofilinę lub etylenodiaminę, porfiria, ciąża, okres karmienia piersią. Nie stosować u noworodków. Ze względu na działanie cholinolityczne należy zachować ostrożność lub nie stosować u osób z jaskrą, utrudnionym odpływem moczu z pęcherza, osłabioną perystaltyką przewodu pokarmowego, otępieniem lub myasthenia gravis. Zachować ostrożność u osób z czynnikami ryzyka wystąpienia zaburzeń rytmu serca, w tym zaburzeniami elektrolitowymi lub przyjmujących leki mogące wywoływać zaburzenia rytmu serca; u osób z wydłużeniem odstępu QT w wywiadzie należy rozważyć inny sposób leczenia. Stosować ostrożnie u osób z obniżonym progiem drgawkowym. Małe dzieci są bardziej podatne na działania niepożądane ze strony OUN, a ryzyko wystąpienia u nich drgawek podczas stosowania hydroksyzyny jest większe niż u dorosłych. Podczas równoległego stosowania leków działających depresyjnie na OUN lub leków o działaniu cholinergicznym konieczne może być dostosowanie dawkowania.. U osób z niewydolnością nerek lub wątroby oraz osób w podeszłym wieku zachować ostrożność; konieczne może być również dostosowanie dawki. Zachować ostrożność u chorych z astmą oskrzelową. Hydroksyzyna może wpływać na wyniki testów alergicznych oraz testu prowokacji oskrzelowej z metacholiną; należy przerwać jej stosowanie 5 dni przed wykonaniem takich testów. U osób w podeszłym wieku może wystąpić pogorszenie funkcji poznawczych. Preparatu przeznaczonego do podawania i.m. nie należy podawać inną drogą. Preparatów zawierających laktozę nie stosować u osób z dziedziczną nietolerancją galaktozy, pierwotnym niedoborem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy. Podczas leczenia należy unikać spożywania alkoholu. Preparatów zawierających sacharozę nie stosować u pacjentów z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami związanymi z nietolerancją fruktozy, zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy lub niedoborem sacharazy-izomaltazy. Preparaty zawierające benzoesan sodu mogą zwiększać ryzyko wystąpienia żółtaczki u noworodków. Niewielką (0,1%) zawartość alkoholu w preparacie w postaci syropu należy uwzględnić, podając go kobietom w ciąży, dzieciom, osobom z chorobą alkoholową i innym pacjentom z grup zwiększonego ryzyka.

Interakcje

Hydroksyzyna nasila działanie leków działających depresyjnie na OUN (opioidowe i nieopioidowe leki przeciwbólowe, barbiturany, leki uspokajające i nasenne); należy zmniejszyć ich dawki podczas równoległego stosowania. Może nasilać również działanie alkoholu oraz leków przeciwzakrzepowych. Może nasilać antycholinergiczne działanie leków przeciwhistaminowych, przeciwdepresyjnych czy neuroleptyków. Stosowana równolegle z trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi może nasilać ich działanie kardiotoksyczne. Nie zaleca się stosowania inhibitorów MAO oraz leków działających cholinolitycznie równolegle z hydroksyzyną. Hydroksyzyna może osłabiać działanie fenytoiny. Może również ograniczać skuteczność działania leków adrenergicznych.Hydroksyzyna działa antagonistycznie do betahistyny i inhibitorów cholinoesterazy oraz osłabia zwiększające ciśnienie krwi działanie adrenaliny. Cymetydyna znacznie zmniejsza ekspozycję na hydroksyzynę i jej metabolit cetyryzynę. Jednoczesne stosowanie z lekami powodującymi zaburzenia rytmu serca może zwiększać ryzyko wydłużenia odcinka QT lub wystąpienia zaburzeń rytmu serca typu torsade de pointes. Leki hamujące enzymy wątrobowe mogą zwiększać stężenie hydroksyzyny we krwi. Nie wpływa na działanie atropiny, glikozydów naparstnicy, leków hipotensyjnych, antagonistów receptora H2. Hydroksyzyna jest inhibitorem izoenzymu CYP2D6 i stosowana w dużych dawkach może powodować interakcje z lekami będącymi substratami dla tego enzymu; hamuje również inne izoenzymy cytochromu P-450: 2C9, 2C19 i 3A4, jednak dopiero w stężeniach znacznie większych, niż maksymalne stężenia jakie osiąga w osoczu, w związku z czym jest mało prawdopodobne by wpływała na metabolizm leków będących substratami dla tych enzymów. Cetyryzyna (metabolit hydroksyzyny) nie wykazuje działania hamującego na cytochrom P-450 (izoenzymy: 1A2, 2A6, 2C9, 2C19, 2D6, 2E1 i 3A4), ani izoenzymy UDP-glukuronylotransferazy. Ponieważ hydroksyzyna jest metabolizowana przez dehydrogenazę alkoholową oraz izoenzym CYP3A4/5, jej stężenie może się zwiększać w wyniku równoległego stosowania z inhibitorami tych enzymów; w przypadku hamowania tylko jednego ze szlaków metabolicznych, drugi może częściowo go kompensować. Hydroksyzyna może powodować fałszywie zawyżone wyniki oznaczeń stężenia 17-hydroksysteroidów w moczu.

Działania niepożądane

Bardzo często: senność; często: suchość błony śluzowej jamy ustnej, ból głowy, uspokojenie, uczucie zmęczenia i znużenia; niezbyt często: nudności, bezsenność, zawroty głowy, drżenie, pobudzenie, splątanie, złe samopoczucie, gorączka; rzadko: tachykardia, zaburzenia akomodacji, nieostre widzenie, zaparcia, wymioty, reakcje nadwrażliwości, drgawki, dyskineza, dezorientacja, omamy, zatrzymanie moczu, zapalenie skóry, świąd, wysypka, pokrzywka, hipotensja; bardzo rzadko: wstrząs anafilaktyczny, skurcz oskrzeli, nadmierne pocenie się, obrzęk naczynioruchowy; częstość nieznana: zaburzenia hemopoezy (może wystąpić małopłytkowość i zaburzenia krzepnięcia), uczucie pustki w głowie, rozdrażnienie, niezborność ruchów, pogorszenie czynności poznawczych u osób w podeszłym wieku, zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych. W przypadku przedawkowania mogą wystąpić: wymioty, tachykardia, gorączka, nadmierne uspokojenie, senność, bóle głowy, suchość w jamie ustnej, upośledzenie koordynacji ruchów, ruchy mimowolne, drżenia, dezorientacja lub halucynacje, a w następstwie ciężkiego przedawkowania – zaburzenia świadomości, zaburzenia oddechowe, drgawki, niedociśnienie, zaburzenia rytmu serca, śpiączka i zapaść krążeniowa. Należy wdrożyć leczenie objawowe, z częstą kontrolą czynności życiowych; w przypadku niedociśnienia można zastosować wlew płynów infuzyjnych i podać norepinefrynę lub metaraminol, nie stosować epinefryny, gdyż hydroksyzyna znosi jej działanie presyjne. Brak swoistego antidotum; korzyści ze stosowania hemodializy są wątpliwe.

Ciąża i laktacja

Kategoria C. Nie stosować w okresie ciąży i karmienia piersią. U noworodków, których matki otrzymywały hydroksyzynę w późnej ciąży i/lub podczas porodu, obserwowano bezpośrednio lub kilka godzin po urodzeniu: hipotonię, zaburzenia ruchowe (w tym zaburzenia pozapiramidowe, ruchy kloniczne), depresję ośrodkowego układu nerwowego, niedotlenienie, zatrzymanie moczu. Nie podawać podczas porodu.

Dawkowanie

Dawkowanie indywidualne w zależności od stanu chorego. P.o. tabletki przyjmować w całości. Objawowe leczenie lęku. Dorośli. 50 mg/d w 2–3 daw. podz., w ciężkich przypadkach do 300 mg/d. Objawowe leczenie świądu. Dorośli. Początkowo 25 mg przed snem, dawkę zwiększać w zależności od potrzeby do 25 mg 2–4 ×/d. Dzieci. Od 12. mż. do 6. rż. 1–2,5 mg/kg mc./d w daw. podz.; po 6. rż. 1–2 mg/kg mc./d w daw. podz. Premedykacja i jako lek uspokajający w okresie pooperacyjnym. Dorośli. Jednorazowo 50–100 mg. Dzieci. Jednorazowo 0,6 mg/kg mc. We wszystkich wskazaniach pojedyncza dawka maks. p.o. u dorosłych wynosi 100 mg, maks. dawka dobowa – 400 mg. I.m. stosować w nagłych i ciężkich przypadkach lub gdy podanie p.o. jest utrudnione.Objawowe leczenie lęku. Dorośli. 50–100 mg do 4 ×/d; jako lek uspokajający jednorazowo 50 mg u dorosłych, 0,6 mg/kg mc. u dzieci. W premedykacji i w okresie pooperacyjnym 25–100 mg u dorosłych, 1 mg/kg mc. u dzieci. U osób w podeszłym wieku stosować w początkowym okresie leczenia 1/2 dawki. Ponieważ u pacjentów z umiarkowaną i ciężką niewydolnością nerek wydalanie cetyryzyny (metabolit hydroksyzyny) jest zmniejszone, należy u nich stosować mniejsze dawki leku. U pacjentów z niewydolnością wątroby zaleca się zmniejszenie dawki dobowej o 1/3–1/2.

Uwagi

Lek może upośledzać sprawność psychofizyczną; podczas stosowania nie należy prowadzić pojazdów ani obsługiwać urządzeń mechanicznych w ruchu.

Preparaty na rynku polskim zawierające hydroksyzyna