22 października 2014 roku
poczta
zaloguj się
 
Lekarze pacjentom - aktualne informacje o lekach
medycyna praktyczna dla pacjentów

Itrakonazol (opis profesjonalny)

Działanie

Lek przeciwgrzybiczy o szerokim spektrum działania, pochodna triazolu. Zaburza syntezę ergosterolu błony komórkowej grzyba, powodując zmianę jej przepuszczalności oraz zaburzenie syntezy chityny, a w konsekwencji zahamowanie wzrostu i obumarcie komórki grzyba. Itrakonazol jest aktywny wobec następujących rodzajów i gatunków grzybów: Trichophyton spp., Microsporum spp., Epidermophyton floccosum, Candida spp. włącznie z C. albicans, C. glabrata, C. krusei, Malassezia spp., Cryptococcus neoformans, Histoplasma spp., Paracoccidioides brasiliensis, Blastomyces dermatitidis, Sporothrix schenckii, Aspergillus spp. (np. A. fumigatus), Fonsecaea spp., Cladosporium spp., Geotrichum spp., Pseudallescheria boydii, Penicillium marnefei. Lek odznacza się dużą rozpuszczalnością w tłuszczach, natomiast słabo rozpuszcza się w wodzie. W przypadku podawania p.o. najlepsze wchłanianie leku występuje wtedy, gdy jest on podawany bezpośrednio po posiłku. tmax po podaniu p.o. – 3–4 h. Stężenie stacjonarne w surowicy osiąga się 1–2 tyg. po rozpoczęciu ciągłego leczenia p.o., w przypadku podawania i.v. stężenie stacjonarne itrakonazolu i hydroksyitrakonazolu ustala się odpowiednio po 2 i 4 dobach. Itrakonazol w 99,8% wiąże się z białkami osocza, lecz wiązanie itrakonazolu przez keratynę w skórze jest 4-krotnie większe. Eliminacja związanego w skórze itrakonazolu zależy od regeneracji naskórka. Terapeutyczne stężenie leku w skórze utrzymuje się jeszcze 2–4 tyg. po przerwaniu 4-tyg. kuracji. W keratynie paznokci lek pojawia się po tygodniu stosowania i utrzymuje się 6 mies. po leczeniu. Itrakonazol stwierdza się w łoju i pocie. Lek dobrze przenika do tkanek i narządów. Stężenie w płucach, nerkach, wątrobie, kościach, żołądku, śledzionie i mięśniach jest 2–3 razy większe niż w surowicy. Itrakonazol w niewielkim odsetku przenika do płynu mózgowo-rdzeniowego. Eliminacja dwufazowa, t1/2 w fazie terminalnej wynosi 1–1,5 doby. Itrakonazol jest metabolizowany w wątrobie, głównie z udziałem cytochromu P-450. W wyniku jego przekształceń powstają liczne metabolity. Jeden z nich, hydroksyitrakonazol, wykazuje in vitro aktywność podobną do związku macierzystego. Stężenie hydroksyitrakonazolu w osoczu jest 2 razy większe niż stężenie itrakonazolu. W postaci niezmienionej 3–18% dawki wydalane jest z kałem, mniej niż 0,03% – z moczem. Ok. 35% dawki wydalane jest w ciągu tygodnia z moczem w postaci metabolitów.

Wskazania

Kapsułki. Ginekologia: grzybica sromu i pochwy. Dermatologia: łupież pstry, grzybice skóry, grzybice paznokci, a także kandydozy jamy ustnej wywołane przez dermatofity i/lub grzyby z rodzaju Candida. Okulistyka: grzybicze zapalenie rogówki wywołane przez dermatofity i/lub drożdżaki. Grzybice układowe lub wieloogniskowe: aspergiloza, kandydoza, kryptokokoza (włącznie z kryptokokowym zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu), histoplazmoza, sporotrychoza, parakokcydioidomikoza, blastomikoza, chromomikoza i inne rzadkie grzybicze zakażenia układowe.

Przeciwwskazania

Nadwrażliwość na itrakonazol lub inne składniki preparatu, ostrożnie u chorych wykazujących nadwrażliwość na inne związki z grupy azoli. Zastoinowa niewydolność serca z klinicznymi cechami dysfunkcji komorowej lub w wywiadzie. Należy zachować szczególną ostrożność u chorych z czynną chorobą wątroby, zwiększoną aktywnością enzymów wątrobowych oraz u chorych narażonych uprzednio na działanie leków hepatotoksycznych. Ostrożnie u chorych z niewydolnością nerek, konieczne może być zmniejszenie dawki itrakonazolu. Ze względu na ograniczone dane na temat bezpieczeństwa stosowania itrakonazolu u dzieci lek można stosować jedynie wtedy, gdy spodziewane korzyści przewyższają potencjalne ryzyko. Itrakonazolu nie należy stosować równolegle z terfenadyną, astemizolem, mizolastyną, cisaprydem, dofetylidem, chinidyną, pimozydem, inhibitorami reduktazy HMG-CoA (simwastatyną, lowastatyną, atorwastatyną), triazolamem i midazolamem podawanym p.o., alkaloidami sporyszu (ergotamina, dihydroergotamina, ergometryna, metyloergometryna).

Interakcje

Ryfampicyna, ryfabutyna i fenytoina zmniejszają dostępność biologiczną itrakonazolu i hydroksyitrakonazolu we krwi. Nie ma oficjalnych danych na temat innych silnych induktorów enzymów, takich jak karbamazepina, fenobarbital, izoniazyd, należy się jednak spodziewać, że mogą one wykazywać podobne działanie. Silne inhibitory izoenzymu CYP3A4, takie jak rytonawir, indynawir i klarytromycyna, mogą zwiększać dostępność biologiczną itrakonazolu. Itrakonazol może hamować metabolizm leków przekształcanych przez izoenzymy CYP3A, co mogłoby prowadzić do nasilenia lub przedłużenia czasu ich działania, jak również ujawniania się działań niepożądanych. W trakcie leczenia itrakonazolem nie należy stosować terfenadyny, astemizolu, cisaprydu, triazolamu, chininy, pimozydu, dofetylidu, mizolastyny, inhibitorów reduktazy HMG-CoA (simwastatyna, lowastatyna, atorwastatyna), alkaloidów sporyszu (ergotamina, dihydroergotamina, ergometryna, metyloergometryna). W trakcie jednoczesnego stosowania itrakonazolu z niektórymi lekami należy monitorować ich stężenia w osoczu i działania niepożądane, a w razie konieczności zmniejszyć ich dawkę; do leków tych należą: doustne leki przeciwzakrzepowe, inhibitory proteazy HIV (rytonawir, indynawir, sakwinawir), niektóre leki przeciwnowotworowe (alkaloidy barwinka, busulfan, docetaksel, trimetreksat), antagoniści wapnia (pochodne dihydropirydyny, werapamil), niektóre leki immunosupresyjne (cyklosporyna, takrolimus, gusperimus, sirolimus), digoksyna, karbamazepina, buspiron, alfentanyl, alprazolam, midazolam podawany i.v., ryfabutyna, metyloprednizolon, ebastyna, reboksetyna. Nie obserwowano interakcji z zydowudyną, fluwastatyną, etynyloestradiolem, noretysteronem. Itrakonazol może zwiększać stężenie leków stosowanych w zaburzeniach erekcji (sildenafil, tadalafil). Wchłanianie itrakonazolu jest zmniejszone u chorych ze zwiększonym pH soku żołądkowego. Chorzy przyjmujący leki zobojętniające sok żołądkowy powinni je stosować co najmniej 2 h po podaniu itrakonazolu. Chorym z achlorhydrią (niektórzy chorzy na AIDS) oraz stosującym leki zmniejszające wydzielanie kwasu solnego (antagoniści receptora H2, inhibitory pompy protonowej) zaleca się podawanie leku z napojami typu cola.

Działania niepożądane

Nudności, brak łaknienia, wymioty, niestrawność, zaparcia, biegunka, przemijające zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych, niewydolność wątroby, ból i zawroty głowy, zaburzenia cyklu miesiączkowego, reakcje alergiczne (świąd, osutka, pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy), zastoinowa niewydolność serca, obrzęk płuc. Sporadycznie neuropatia obwodowa. Hipokaliemia, hipertriglicerydemia, obrzęki, zapalenie wątroby, wypadanie włosów, głównie u chorych poddawanych długotrwałemu leczeniu. Leczenie należy przerwać w przypadkach wystąpienia neuropatii lub zaburzeń czynności wątroby. W przedawkowaniu stosuje się leczenie objawowe, brak swoistego antidotum. Płukanie żołądka można wykonać w ciągu 1 h po przedawkowaniu, zastosować węgiel aktywowany. Hemodializa nie usuwa leku.

Ciąża i laktacja

Kategoria C. U kobiet w wieku rozrodczym w trakcie leczenia itrakonazolem wskazane jest stosowanie środków antykoncepcyjnych do czasu wystąpienia pierwszej miesiączki po zakończeniu leczenia. Itrakonazol przenika do pokarmu kobiecego. Nie stosować w okresie karmienia piersią.

Dawkowanie

P.o., najlepiej bezpośrednio po obfitym posiłku. Kandydoza sromu i pochwy: 200 mg 2 ×/d przez 1 dzień lub 200 mg 1 ×/d przez 3 dni. Łupież pstry: 200 mg 1 ×/d przez 7 dni. Grzybice skóry: 100 mg 1 ×/d przez 15 dni lub 200 mg 1 ×/d przez 7 dni. W przypadku grzybicy zlokalizowanej na częściach skóry o zwiększonej keratynizacji, np. grzybicy podeszwy stóp i rąk, konieczne jest leczenie dawką 200 mg 1 ×/d przez 7 dni lub 100 mg 1 ×/d przez 15 dni. Grzybica jamy ustnej: 100 mg 1 ×/d przez 15 dni. U niektórych chorych z upośledzoną odpornością (z powodu neutropenii, AIDS, przeszczepienia narządu) dostępność biologiczna itrakonazolu po podaniu p.o. może być zmniejszona – zachodzi potrzeba podwojenia dawki. Grzybicze zapalenie rogówki: 200 mg 1 ×/d przez 21 dni. Grzybica paznokci. W terapii pulsowej stosuje się dawkę 200 mg 2 ×/d przez 7 dni, a następnie zachowuje 3 tyg. przerwy, po której stosuje się kolejny puls. W przypadku grzybicy paznokci stóp stosuje się 3 pulsy, a grzybicy paznokci rąk 2 pulsy. W leczeniu ciągłym stosuje się dawkę 200 mg 1 ×/d przez 3 mies. Grzybice układowe lub wieloogniskowe. Aspergiloza: 200 mg 1 ×/d przez 2–5 mies. W przypadku ostrego przebiegu lub rozsianych zmian dawkę należy zwiększyć do 200 mg 2 ×/d. Kandydoza: 100–200 mg 1 ×/d przez 3 tyg.–7 mies. Kryptokokoza: 200 mg 1 ×/d przez 2–12 mies., kryptokokowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych 200 mg 2 ×/d przez 2–12 mies. Leczenie podtrzymujące w przypadkach zarażenia w obrębie opon mózgowo-rdzeniowych: 200 mg 1 ×/d. Histoplazmoza: 200 mg 1 ×/d do 200 mg 2 ×/d przez 8 mies. Sporotrychoza: 100 mg 1 ×/d przez 3 mies. Parakokcydioidomikoza: 100 mg 1 ×/d przez 6 mies. Chromomikoza: 100–200 mg 1 ×/d przez 6 mies. Blastomikoza: 100 mg 1 ×/d do 200 mg 2 ×/d przez 6 mies.

Uwagi

Po leczeniu trwającym miesiąc, a także u chorych z objawami zapalenia wątroby, należy kontrolować czynność wątroby. W przypadku zaburzeń czynności wątroby należy przerwać leczenie. Nie zaobserwowano wpływu itrakonazolu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi urządzeń mechanicznych. Eliminacja itrakonazolu ze skóry i paznokci jest wolniejsza niż z surowicy. Najlepsze efekty przeciwgrzybicze uzyskuje się 2–4 tyg. po zakończeniu podawania leku w zarażeniach skóry oraz 6–9 mies. w przypadku grzybicy paznokci.

Preparaty na rynku polskim zawierające itrakonazol