30 października 2014 roku
poczta
zaloguj się
 
Lekarze pacjentom - aktualne informacje o lekach
medycyna praktyczna dla pacjentów

Jodopowidon (opis profesjonalny)

Działanie

Jodowany poliwinylopirolidon, zaliczany do jodoforów. Nie barwi trwale skóry wskutek wiązania jodu przez wielkocząsteczkowy nośnik. W porównaniu z roztworami wodnymi jodu słabiej drażni tkanki i działa bardzo słabo korodująco. Uwolniony z kompleksu jod wykazuje działanie bakteriobójcze na bakterie Gram-dodatnie i Gram-ujemne, prątki, wirusy, grzyby, drożdżaki, pierwotniaki oraz zarodniki, nie powodując powstawania oporności. Większość form wegetatywnych drobnoustrojów zostaje zabita w ciągu 15–30 s. Aktywność niszcząca utrzymuje się przez pewien czas, i dzięki temu preparat ma przedłużone działanie. Jodowany związek powidonu wykazuje mniejszą aktywność niż wolny jod, jednak jest także mniej toksyczny. W kontakcie ze skórą lub błonami śluzowymi preparat rozpada się powoli, uwalniając nieorganiczny jod. W porównaniu z roztworami alkoholowymi roztwory wodne wykazują słabsze działanie drażniące, gdyż kryształki jodu nie wytrącają się na skórze i nie wykazują działania utleniającego.

Wskazania

Profilaktyka oraz leczenie zakażeń skóry i błon śluzowych, w tym jamy ustnej, wywołanych przez bakterie, grzyby i wirusy, jak również ran, otarć, oparzeń i owrzodzeń troficznych. Ostre i przewlekłe zapalenie pochwy spowodowane drożdżycą, rzęsistkowicą, niespecyficznymi i mieszanymi zakażeniami (np. Gardenella vaginalis), przygotowanie pochwy przed zabiegami chirurgicznymi lub diagnostycznymi. Dezynfekcja skóry przed wprowadzeniem igły lub cewnika oraz przed zabiegami chirurgicznymi. Całkowita i częściowa dezynfekcja chorego przed operacją (kąpiel antyseptyczna). Stosowany również do pędzlowania ubytków próchniczych, odkażania rąk, dezynfekcji instrumentów chirurgicznych, sprzętu i pomieszczeń szpitalnych i laboratoryjnych. Znajduje szerokie zastosowanie w chirurgii, dermatologii, pediatrii, urologii, ginekologii, stomatologii i w innych działach medycyny.

Przeciwwskazania

Nadwrażliwość na związki jodu, nadczynność lub inne objawowe choroby tarczycy, zaburzenia czynności nerek, opryszczkowe zapalenie skóry Duhringa. Nie stosować przed i po terapii radioaktywnym izotopem jodu. Nie stosować przed wykonaniem scyntygrafii oraz przed leczeniem raka tarczycy radioaktywnym izotopem jodu. Nie stosować u osób przyjmujących preparaty litu. Nie zaleca się stosowania w ciąży, okresie karmienia piersią oraz u niemowląt; należy rozważyć stosunek korzyści do ryzyka oraz monitorować czynność tarczycy. Nie zaleca się stosowania do odkażania pępowiny ze względu na znaczące zwiększenie stężenia jodu w surowicy noworodka. W przypadku konieczności dłuższego stosowania (powyżej 14 dni) lub na duże powierzchnie skóry należy rozważyć stosunek korzyści do ryzyka oraz monitorować czynność tarczycy, również po zakończeniu leczenia (do 3 mies.).

Interakcje

Lek może reagować z białkami i innymi nieutlenionymi związkami organicznymi, prowadząc do osłabienia ich działania. Nie stosować równocześnie z preparatami o właściwościach utleniających lub redukujących jak również zawierającymi alkaloidy. Preparatów zawierających rtęć, srebro, nadtlenek wodoru, inne środki antyseptyczne czy taurolidynę nie należy stosować równocześnie z jodopowidonem. Lek może zmniejszać wychwyt jodu przez tarczycę i przez to wpływać na wyniki testów czynnościowych tego narządu; zaleca się zachowanie 1–2-tygodniowego odstępu między zakończeniem stosowania leku a scyntygrafią tarczycy.2012 Powidon jodowany może wpływać na niektóre testy wykrywające obecność krwi i glukozy w kale lub w moczu dając fałszywie dodatnie wyniki (np. test z toluidyną wykrywający obecność hemoglobiny oraz glukozy w stolcu i w moczu). Należy unikać przewlekłego stosowania jodopowidonu, zwłaszcza na duże obszary skóry, u osób leczonych solami litu.

Działania niepożądane

Rzadko skórne reakcje nadwrażliwości, takie jak kontaktowa alergia typu późnego, przebiegająca ze świądem, rumieniem i pęcherzykami. W pojedynczych przypadkach ostra, uogólniona reakcja anafilaktyczna. Długotrwałe stosowanie na duże rany i rozległe oparzenia może powodować zwiększenie stężenia jodu w surowicy krwi; może dochodzić do wystąpienia zaburzeń równowagi elektrolitowej, kwasowo-zasadowej, osmolarności osocza w postaci kwasicy metabolicznej oraz podwyższonego stężenia sodu we krwi. Ponadto: podrażnienie i obrzęk powiek, pieczenie lub ból w ustach oraz gardle, ślinotok, biegunka, obrzęk płuc. W pojedynczych przypadkach u pacjentów z chorobami tarczycy w wywiadzie może wystąpić indukowana jodem nadczynność tarczycy z takimi objawami jak: tachykardia czy niepokój. Ponadto: zaburzenia czynności nerek w postaci ostrej niewydolności nerek. Przedawkowanie może prowadzić do powstawania wola z objawami niedoczynności lub nadczynności tarczycy oraz trudności w oddychaniu włącznie z obrzękiem płuc. Mogą wystąpić inne objawy ogólne takie jak: metaliczny smak w ustach, podrażnienie i obrzęk powiek, pieczenie lub ból w ustach oraz gardle, ślinotok, biegunka, bezmocz, zapaść krążeniowa, obrzęk krtani, zaburzenia metaboliczne. Leczenie objawowe i podtrzymujące; w przypadku połknięcia podać kilka szklanek mleka, rozpuszczonego w wodzie białka jaj, wodną zawiesinę skrobi lub roztwór tiosiarczanu sodu.

Ciąża i laktacja

Należy unikać stosowania w ciąży i okresie karmienia piersią; jeżeli leczenie jest konieczne, należy monitorować czynność tarczycy u matki i u dziecka. Jod wchłonięty do organizmu matki przenika przez łożysko oraz do pokarmu kobiecego.

Dawkowanie

Miejscowo w postaci maści, kremu, żelu lub roztworu 1–10% 1–2 ×/d nie dłużej niż przez 14 dni. W przypadku całkowitej i częściowej dezynfekcji chorego przed operacją rozprowadzić równomiernie 1% roztwór na ciele chorego i pozostawić co najmniej na 2 min, a następnie spłukać letnią wodą. W postaci globulek dopochwowych zwykle 1 ×/d nie dłużej niż przez 14 dni; niekiedy lek stosuje się 2 ×/d przez dłuższy okres.

Uwagi

Unikać kontaktu powidonu z przedmiotami srebrzonymi, miedzianymi, aluminiowymi (słabe działanie korodujące). Może być stosowany do dezynfekcji przedmiotów ocynkowanych i ze stali nierdzewnej. W małym stopniu barwi przedmioty dezynfekowane. Nie zaleca się stosowania do odkażania pępowiny ze względu na znaczące zwiększenie stężenia jodu w surowicy noworodka.

Preparaty na rynku polskim zawierające jodopowidon