28 kwietnia 2015 roku
poczta
zaloguj się
 
Medycyna Praktyczna: opis, ceny, refundacja
medycyna praktyczna dla pacjentów

Progesteron (opis profesjonalny)

Działanie

Syntetycznie otrzymywany naturalny hormon ciałka żółtego, wytwarzany w jajnikach, korze nadnerczy i jądrach oraz w łożysku od 3. mies. ciąży. Wpływa pobudzająco na fazę proliferacyjną endometrium i wzmaga jego czynność sekrecyjną. Może hamować dojrzewanie pęcherzyków Graafa poprzez bezpośredni wpływ oraz za pośrednictwem przedniego płata przysadki. Wydzielany podczas ciąży ułatwia implantację jaja płodowego i utrzymanie ciąży. Zmniejsza wrażliwość mięśnia macicy na substancje o działaniu kurczącym. Wpływa pobudzająco (łącznie z estradiolem) na gruczoł mlekowy, przygotowując go do laktacji. Jest stosowany s.l. i dopochwowo. Po podaniu s.l. progesteronu w dawce 100 mg tmax wynosi 1–4 h, natomiast 200 mg – 2–6 h; t1/2 – 6–7 h. Po podaniu dopochwowym progesteron jest transportowany bezpośrednio do błony śluzowej macicy; tmax wynosi 6–7 h, t1/2 ok. 13 h. Po podaniu p.o. krystaliczny progesteron jest szybko metabolizowany (ok. 90% dawki podlega efektowi pierwszego przejścia), a jego dostępność biologiczna jest mała; mikronizacja poprawia wchłanianie leku, jednak dobowa dawka p.o. jest duża i wynosi 200–300 mg. Jest metabolizowany w wątrobie do pregnandiolu, który zostaje wydalony w postaci glukuronianu przez nerki.

Wskazania

Stany niedoboru endogennego progesteronu (zaburzenia cyklu miesiączkowego, bolesne miesiączkowanie, cykle bezowulacyjne, zespół napięcia przedmiesiączkowego, czynnościowe krwawienia z macicy), endometrioza, zapłodnienie in vitro, niepłodność związana z niedomogą lutealną, poronienie zagrażające lub nawykowe związane z niedoborem progesteronu, niewydolność fazy lutealnej okresu przedmenopauzalnego, hormonalna terapia zastępcza (stosowany w celu ochrony endometrium u kobiet z zachowaną macicą, otrzymujących HTZ). Test progesteronowy w przypadku braku miesiączki.

Przeciwwskazania

Nadwrażliwość na którykolwiek składnik preparatu, rak piersi. Ponadto preparaty s.l.: niezdiagnozowane krwawienia z dróg rodnych, ciężkie zaburzenia czynności wątroby, żółtaczka cholestatyczna, zespół Rotora, zespół Dubina i Johnsona. Przed rozpoczęciem leczenia należy przeprowadzić badanie ginekologiczne, palpacyjne badanie piersi oraz ocenić rozmaz cytoonkologiczny z szyjki macicy. W przypadku krwawień z macicy należy przeprowadzić postępowanie diagnostyczne w celu wykluczenia organicznych przyczyn krwawienia. Zachować szczególną ostrożność u pacjentek po przebytych epizodach zakrzepowo-zatorowych. Stosować ostrożnie u chorych na depresję, gdyż progesteron może nasilić objawy choroby. Stosowanie progesteronu u pacjentek w okresie okołomenopauzalnym może maskować początek menopauzy.

Interakcje

Nie stwierdzono klinicznie istotnych interakcji progesteronu z innymi lekami. W badaniach in vitro wykazano, że leki hamujące aktywność cytochromu P-450 (np. ketokonazol) mogą spowalniać metabolizm progesteronu. Progesteron może zwiększać stężenie cyklosporyny w surowicy. Stosowanie dużych dawek progesteronu może powodować przejściowe zwiększenie wydalania z organizmu sodu i chlorków.

Działania niepożądane

Działania niepożądane występują rzadko. Sporadycznie: senność, zaburzenia koncentracji i uwagi, bóle i zawroty głowy, uczucie lęku, depresja, nudności. Rzadko: nieprawidłowe krwawienia z narządów rodnych, brak miesiączki, zaczerwienienie skóry, trądzik, reakcje alergiczne. Progesteron może powodować zmniejszenie lub zwiększenie masy ciała. Najczęstsze objawy przedawkowania: senność, zawroty głowy, nudności, depresja.

Ciąża i laktacja

Kategoria D. Nie stosować w okresie karmienia piersią.

Dawkowanie

Jest stosowany w dawkach ustalanych indywidualnie wg zapotrzebowania i uzyskanego efektu. Zaburzenia cyklu miesiączkowego i zespół napięcia przedmiesiączkowego: s.l. 50 mg 3–4 ×/d lub dopochwowo 25–50 mg 2 ×/d przez 10–12 dni w 2. fazie cyklu miesiączkowego; leczenie należy kontynuować przez 3–6 kolejnych cykli. Niewydolność fazy lutealnej okresu przedmenopauzalnego: dopochwowo 25–50 mg 2 ×/d przez 10–12 dni w 2. fazie cyklu miesiączkowego; leczenie prowadzić do wystąpienia menopauzy. Test progesteronowy we wtórnym braku miesiączki: s.l. 50 mg 3–4 ×/d lub dopochwowo 50 mg 2 ×/d przez 5–7 dni; krwawienie powinno wystąpić w ciągu 7–10 dni od zaprzestania podawania progesteronu. Czynnościowe krwawienia z dróg rodnych: s.l. 50 mg 3–4 ×/d lub dopochwowo 50 mg 2 ×/d przez 5–7 dni; następnie przez kolejne 2–3 mies. 25–50 mg 2 ×/d 15.–25. dnia cyklu. Endometrioza: dopochwowo 50–100 mg 2 ×/d w leczeniu ciągłym przez 6 mies. Zapobieganie rozrostom endometrium u kobiet otrzymujących estrogeny: 15.–25. dnia cyklu lub co 2–3 dni s.l. 50 mg 3–4 ×/d lub dopochwowo 25–50 mg 2 ×/d. Zapłodnienie in vitro: s.l. 100–150 mg 3–4 ×/d lub dopochwowo 150–200 mg 2 ×/d; leczenie kontynuować do 77. dnia po transferze zarodka. Poronienie zagrażające, cykle bezowulacyjne lub indukowane: s.l. 100 mg 3–4 ×/d lub dopochwowo 50–150 mg 2 ×/d. W przypadku poronień nawykowych podawanie progesteronu należy rozpocząć w cyklu, w którym planowane jest zajście w ciążę, lub wcześniej; leczenie należy kontynuować do 18.–20. tyg. ciąży. Kończąc leczenie, należy stopniowo zmniejszać dawkę.

Preparaty na rynku polskim zawierające progesteron

Luteina (tabl. dopochwowe)
Luteina 50 (tabl. podjęzykowe)
Lutinus (tabl. dopochwowe)
Prolutex (roztwór do wstrzykiwań)