Trexan (metotreksat) - tabl.

Postaci, dawki, ceny

Uwaga: ceny leków refundowanych są zgodne z przepisami obowiązującymi od 1 lipca 2015 r.

Nazwa preparatuPostać i dawkaProducentCena 100% Odpłatność po refundacji
Trexan tabl. 10 mg 100 tabl. Orion 79.33 42.67    0.00   
Trexan tabl. 2,5 mg 100 tabl. Orion 21.90 10.67    0.00   

Preparat zawiera substancję: metotreksat

Lek dostępny na receptę

Co to jest Trexan?

Jest to lek stosowany przede wszystkim w chemioterapii nowotworów.

Co zawiera i jak działa Trexan?

Substancją czynną preparatu jest metotreksat. Jest to związek organiczny, pochodna kwasu foliowego. Podobieństwo chemiczne powoduje, że metotreksat zastępuje kwas foliowy w reakcjach biochemicznych. Blokuje w ten sposób działanie enzymów niezbędnych do przemian metabolicznych kwasu foliowego. Ze względu na taki sposób działania metotreksat należy do grupy leków przeciwnowotworowych zwanych antymetabolitami (jest antymetabolitem kwasu foliowego). Hamując szlaki metaboliczne uniemożliwia syntezę zasad purynowych, elementów koniecznych w strukturze DNA. Konsekwencją jest zaburzenie syntezy DNA a także RNA i białek co prowadzi do zahamowania podziałów komórkowych i do apoptotycznej śmierci komórki. Działanie metotreksatu dotyczy szczególnie komórek szybko dzielących się, jakimi są komórki nowotworowe. Stosowany powszechnie w leczeniu nowotworów, a także w leczeniu chorób nienowotworowych takich jak łuszczyca czy niektóre choroby autoimmunologiczne, których istotą są niekontrolowane podziały komórkowe.

Kiedy stosować Trexan?

Preparat jest wskazany w leczeniu:
· łuszczycy
· drobnokomórkowego raka płuca
· wielkokomórkowego raka płuca
· raka piersi
· raka głowy i szyi
· raka pęcherza
· raka szyjki macicy
· raka jajników
· raka jader
· mięsaka kości
· ostrej i podostrej białaczki limfatycznej u dzieci
· ostrej białaczki limfatycznej i szpikowej u dorosłych
· postaci oponowej białaczek i chłoniaków (także w zapobieganiu)
· chłoniaka nieziarniczego
· chłoniaka histiocytowego i limfocytowego
· chłoniaka Burkitta.

Kiedy nie stosować tego preparatu?

Niestety, nawet jeżeli istnieją wskazania do stosowania preparatu, nie zawsze można go stosować. Nie możesz stosować preparatu jeżeli jesteś uczulony (wykazujesz nadwrażliwość) na którykolwiek składnik preparatu. Stosowanie preparatu jest przeciwwskazane w ciąży i w okresie karmienia piersią. Nie możesz także stosować preparatu jeżeli stwierdzono u Ciebie:
· ciężkie zaburzenia czynności wątroby
· ciężkie zaburzenia czynności nerek
· zaburzenia czynności szpiku kostnego (hipoplazję szpiku kostnego [niedokrwistość aplastyczną], zmniejszenie liczby krwinek białych [leukopenię], małopłytkowość, niedokrwistość)
· ciężkie ostre lub przewlekłe zakażenia
· zespół upośledzenia odporności
a także, jeżeli nadużywasz alkoholu.
W okresie leczenia należy unikać szczepionek zawierających żywe drobnoustroje.

Kiedy zachować szczególną ostrożność stosując Trexan?

Niektóre choroby i inne okoliczności mogą stanowić przeciwwskazanie do stosowania lub wskazanie do zmiany dawkowania preparatu. W pewnych sytuacjach może okazać się konieczne przeprowadzenie określonych badań kontrolnych. Leczenie może być prowadzane wyłącznie pod nadzorem lekarza onkologa, posiadającego doświadczenie w stosowaniu chemioterapii przeciwnowotworowej oraz leczenia immunosupresyjnego. Istotne jest aby w okresie leczenia przebywać pod stałą obserwacją ze względu na możliwość wystąpienia poważnych (niekiedy śmiertelnych) działań toksycznych metotreksatu.
Należy zachować szczególną ostrożność u chorych z zahamowaniem czynności szpiku kostnego, zwłaszcza po wcześniejszej radio- lub chemioterapii, z zaburzeniami czynności nerek, z zaburzeniami czynności wątroby, wrzodem trawiennym, wrzodziejącym zapaleniem okrężnicy, wrzodziejącym zapaleniem jamy ustnej, biegunką oraz u osób w złym stanie ogólnym a także u dzieci i osób w podeszłym wieku.
Przed rozpoczęciem i podczas leczenia lekarz zaleci regularne badania hematologiczne ponieważ istnieje ryzyko wystąpienia hamowania czynności szpiku kostnego. Może wystąpić leukopenia (zmniejszenie liczby krwinek białych [leukocytów]) i/lub małopłytkowość. Jeżeli liczba krwinek białych lub płytek krwi ulegnie znaczącemu zmniejszeniu lekarz zaleci natychmiastowe przerwanie stosowania preparatu i wdroży odpowiednie leczenie podtrzymujące. Jeżeli wystąpią jakiekolwiek objawy zakażenia należy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem, który zaleci wykonanie badania krwi i odpowiednie postępowanie w zależności od wyników badania.
Przed rozpoczęciem stosowania preparatu należy wyleczyć wszelkie zakażenia.
Jeżeli w okresie leczenia wystąpi duszność, kaszel (szczególnie kaszel suchy bez odkrztuszania), kaszel ciągły, gorączka należy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem. Objawy te mogą świadczyć o wystąpieniu ostrego lub przewlekłego śródmiąższowego zapalenia płuc lub zapalenia pęcherzyków płucnych, poważnych objawów działań niepożądanych mogących doprowadzić do śmierci. Lekarz zaleci odpowiednie badania i leczenie (np. kortykosteroidy). Może także zalecić zaprzestanie stosowania preparatu.
Stosowanie preparatu w leczeniu łuszczycy może spowodować zgon. Dlatego leczenie należy ograniczyć do ciężkich, opornych na leczenie, powodujących niepełnosprawność przypadków choroby. Wcześniej rozpoznanie łuszczycy powinno zostać potwierdzone biopsją i/lub konsultacją dermatologiczną. Należy podkreślić, że u chorych na łuszczycę lek stosuje się raz w tygodniu, a nieprawidłowe stosowanie leku raz na dobę może doprowadzić do ciężkich reakcji niepożądanych.
Preparat, zwłaszcza stosowany długotrwale lub w dużych dawkach, może powodować uszkodzenia wątroby włącznie z martwicą, zanikiem, stłuszczeniem i zwłóknieniem wątroby. Przed rozpoczęciem lub przed wznowieniem leczenia a także w trakcie leczenia lekarz zaleci przeprowadzenie badań czynności wątroby (stężenie bilirubiny, aktywność enzymów wątrobowych). Niekiedy wskazana jest biopsja wątroby. Szczególną uwagę należy zwrócić na wszelkie objawy toksycznego działania leku na wątrobę. Zaburzenia czynności wątroby mogą wystąpić nagle, bez wcześniejszych objawów ze strony układu pokarmowego. Wczesne wykrycie działań toksycznych pozwoli zminimalizować ich skutki. W przypadku wystąpienia zaburzeń czynności wątroby lekarz może zalecić zmniejszenie dawek lub przerwanie leczenia do czasu poprawy parametrów czynności wątroby.
Inne leki działające toksycznie na wątrobę nie powinny być stosowane równolegle. Ze względu na nasilenie działań hepatotoksycznych nie należy spożywać alkoholu w okresie leczenia.
Należy zachować szczególną ostrożność u chorych z zaburzeniami czynności nerek. Lekarz zaleci regularne badania czynności nerek i w razie potrzeby dostosuje dawkę. Aby zapobiec wytrącaniu się metotreksatu i jego metabolitów w kanalikach nerkowych należy spożywać odpowiednią ilość płynów a dodatkowo lekarz może zalecić przyjmowanie preparatów zapewniających alkalizację moczu (np. dwuwęglanu sodu, acetazolamidu). Stosowanie leku u osób z niewydolnością nerek może prowadzić do nasilenia działań toksycznych preparatu i do dodatkowego uszkodzenia nerek.
Stosowanie preparatu wiąże się z możliwością toksycznego działania leku na układ pokarmowy. Jednym z pierwszych objawów jest zwykle biegunka i/lub zapalenie jamy ustnej, którego pojawienie się jest wskazaniem do przerwania leczenia. Kontynuowanie leczenia może doprowadzić do krwotocznego zapalenia jelit, perforacji jelit i śmierci.
W okresie leczenia nie należy stosować szczepionek zawierających żywe drobnoustroje z powodu ryzyka wystąpienia uogólnionej choroby poszczepiennej mogącej spowodować zgon. Odpowiedź immunologiczna na inne szczepienia prowadzone w okresie leczenia może być osłabiona ze względu na immunosupresyjne działanie metotreksatu.
Jeżeli występuje wysięk płucny lub wodobrzusze ze znaczną kumulacją płynu zaleca się usunięcie płynu przed rozpoczęciem leczenia. U osób z wysiękami różnego rodzaju może dojść do nasilenia działań toksycznych preparatu.
Przed rozpoczęciem leczenia lekarz zwykle zaleci wykonanie zdjęcia RTG klatki piersiowej.
Niekiedy, przyjęcie kwasu foliowego może być wymagane w przypadku wystąpienia objawów ostrej toksyczności preparatu.
Ze stosowaniem preparatu w małych dawkach może być związane ryzyko wystąpienia wtórnych nowotworów (zwykle nieziarniczych chłoniaków złośliwych). Chłoniaki te mogą wykazywać samoistną regresję lub może być konieczne zastosowanie chemioterapii.
Konieczne jest przestrzeganie zasad dotyczących postępowania z substancjami cytotoksycznymi.
Leczenie metotreksatem może spowodować nieodwracalną bezpłodność. Dlatego mężczyźni, którzy w przyszłości zamierzają zostać ojcami powinni skonsultować się z lekarzem w sprawach dotyczących możliwości zebrania i przechowywania nasienia pobranego przed rozpoczęciem leczenia.
Leczenie metotreksatem może spowodować zaburzenia płodności, przemijające po pewnym czasie od zakończeniu leczenia.
Preparat stosowany w okresie ciąży działa toksycznie na płód i może spowodować wystąpienie wad wrodzonych u nowonarodzonych dzieci a także poronienie lub śmierć płodu.
Osoby leczone preparatem (zarówno mężczyźni jak i kobiety) powinny bezwzględnie skonsultować się z lekarzem w sprawie stosowania skutecznej antykoncepcji aby zapobiec ciąży w okresie leczenia oraz dodatkowo przez 6 miesięcy po jego zakończeniu.
Informacje dodatkowe o pozostałych składnikach preparatu:
--preparat zawiera laktozę, osoby z nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy–galaktozy, nie powinny stosować tego preparatu.

Czy ten preparat ma wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów?
Preparat może powodować zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego (zmęczenie, zawroty głowy), które mogą upośledzać zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania urządzeń/maszyn. Należy zachować ostrożność.

Dawkowanie preparatu Trexan

Preparat w postaci tabletek przeznaczony jest do stosowania doustnego. Tabletkę należy przyjmować na czczo popijają niewielką ilością wody. Należy zwrócić uwagę, że w leczeniu łuszczycy podana dawka jest dawką tygodniową (a nie dobową). Jeżeli masz jakiekolwiek wątpliwości dotyczące stosowania preparatu skonsultuj się z lekarzem. Lekarz dobierze dawkowanie indywidualnie w zależności od wskazania, oczekiwanego rezultatu, sytuacji klinicznej, oraz od tego czy preparat stosowany będzie w monoterapii czy jako składnik chemioterapii wielolekowej. W trakcie leczenia lekarz będzie dostosowywał dawkowanie w zależności od wyników leczenia i nasilenia działań niepożądanych. W zależności od stosowanej dawki metotreksatu lekarz może zalecić stosowanie folinianiu wapnia (lub kwasu foliowego).
–leczenie łuszczycy: dawka próbna 2,5–5 mg/tydzień; jeżeli wyniki badań laboratoryjnych będą prawidłowe zwykle stosowana dawka wynosi 7,5–15 mg/tydzień; dawka tygodniowa może być przyjęta jednorazowo lub w 3 dawkach podzielonych z zachowaniem 12 godzinnego odstępu między nimi (3 dawki podzielone w ciągu 24 godzin); w razie potrzeby całkowita dawka tygodniowa można zostać przez lekarza zwiększona do 25 mg, następnie po uzyskaniu poprawy zostanie zmniejszona do najmniejszej skutecznej dawki.
–leczenie nowotworów: dawki pojedyncze nie większe niż 30 mg/m2 powierzchni ciała nie dłużej niż przez 5. kolejnych dni, następnie co najmniej 2 tygodnie przerwy; dawkowanie ustali lekarz w zależności od przyjętego schematu leczenia.

Czy można stosować Trexan w okresie ciąży i karmienia piersią?

W okresie ciąży nie stosuj żadnego leku bez konsultacji z lekarzem!
Bardzo ważne jest, aby przed zastosowaniem jakiegokolwiek leku w okresie ciąży lub karmienia piersią skonsultować się z lekarzem i wyjaśnić ponad wszelką wątpliwość potencjalne zagrożenia i korzyści związane ze stosowaniem danego leku. Jeżeli jesteś w ciąży lub planujesz ciążę poinformuj o tym lekarza przepisującego receptę na ten lek. Zobacz też ostrzeżenia zawarte w akapicie „Kiedy zachować szczególną ostrożność stosując preparat?".
Preparat jest przeciwwskazany w ciąży i w okresie karmienia piersią.

Czy mogę stosować równolegle inne preparaty?

Poinformuj lekarza o wszystkich przyjmowanych ostatnio lekach, również o tych, które są wydawane bez recepty.
Inne leki hamujące czynność szpiku kostnego (np. inne cytostatyki) stosowane równolegle z preparatem mogą powodować nasilenie działań niepożądanych na szpik kostny. Cyklosporyna może nasilać działania toksyczne działania metotreksatu (ryzyko wystąpienia nadmiernej immunosupresji, czyli zahamowania odpowiedzi immunologicznej). Leki przeciwnowotworowe z grupy alkaloidów Vinca (np. winkrystyna, winblastyna) mogą zwiększać wewnątrzkomórkowe stężenie metotreksatu i jego metabolitów.
Preparaty takie jak: fenytoina, leki uspokajające, doustne preparaty antykoncepcyjne, barbiturany, doustne leki przeciwcukrzycowe, salicylany, sulfonamidy, difenylohydatoiny, tetracykliny, penicyliny, chloramfenikol, cyprofloksacyna, sulfazol, doksorubicyna, cyklofosfamid, kwas paraaminobenzoesowy (PABA), leki moczopędne mogą nasilać toksyczne działania metotreksatu.
Leki wpływające na szybkość wydalania metotreksatu przez nerki (np. probenecyd, niektóre leki moczopędne np. furosemid, pirazole) mogą nasilać jego toksyczność; należy zachować szczególną ostrożność w przypadku ich równoległego stosowania.
Leki działające toksycznie na wątrobę lub nerki (np. sulfasalazyny, leflunomid) nasilają toksyczne działania preparatu i nie powinny być stosowane równolegle. Ze względu na nasilenie działań hepatotoksycznych nie należy spożywać alkoholu.
Stosowanie kwasu foliowego lub preparatów witaminowych czy doustnych preparatów żelaza zawierających kwas foliowy lub jego pochodne może zmniejszać skuteczność działania preparatu.
Leki mogące powodować niedobór kwasu foliowego (np. sulfonamidy, antagoniści folianów: trimetoprim, sulfametoksazol) mogą nasilać toksyczne działania metotreksatu a także spowodować wystąpienie zaburzenia hematologicznego objawiającego się ostrym niedoborem wszystkich elementów morfotycznych we krwi (pancytopenia). Zaleca się także zachowanie ostrożności u osób z niedoborem kwasu foliowego.
Niesteroidowe leki przeciwzapalne (np. ibuprofen) mogą prowadzić do ciężkiej toksyczności metotreksatu (zwłaszcza gdy jest on stosowany w dużych dawkach), niekiedy prowadzącej do zgonu. Nie należy stosować niesteroidowych leków przeciwzapalnych i salicylanów równolegle z metotreksatem w dużej dawce lub na krótko przed jego zastosowaniem.
Stosowanie inhibitorów pompy protonowej takich jak omeprazol lub pantoprazol może spowodować wystąpienie toksycznych interakcji z metotreksatem.
Stosowanie trimetoprimu/sulfametoksazolu (np. Biseptol, Bactrim) może nasilać zahamowanie czynności szpiku kostnego przez metotreksat. Należy unikać równoległego stosowania tych preparatów.
Po zastosowaniu podtlenku azotu (stosowany w niektórych rodzajach znieczulenia ogólnego) może dojść do nasilenia toksycznego działania metotreksatu.
Stosowanie etretynianu i acitretyny równolegle z metotreksatem może spowodować wystąpienie ciężkiego zapalenia wątroby; należy unikać stosowania acitretyny z metotreksatem.
Doustne antybiotyki (tetracykliny, chloramfenikol) mogą zmniejszać jelitowe wchłanianie metotreksatu ze względu na hamowanie metabolizmu metotreksatu przez bakterie jelitowe.
Metotreksat może powodować zwiększenie stężenia we krwi stosowanej równolegle teofiliny oraz merkaptopuryny; w przypadku równoległego stosowania zaleca się monitorowanie stężenia tych leków ponieważ może być konieczne dostosowanie ich dawkowania.
W okresie leczenia nie należy stosować szczepionek zawierających żywe drobnoustroje z powodu ryzyka wystąpienia uogólnionej choroby poszczepiennej mogącej spowodować zgon. Odpowiedź na inne szczepienia prowadzone w okresie leczenia może być osłabiona ze względu na immunosupresyjne (hamujące odpowiedź immunologiczną) działanie metotreksatu.
Fenytoina (lek stosowany w leczeniu padaczki) może powodować nasilenie toksyczności lub utratę skuteczności preparatu; metotreksat zmniejsza wchłanianie fenytoiny co może spowodować wystąpienie drgawek.

Jakie działania niepożądane mogą wystąpić?

Jak każdy lek, również Trexan może powodować działania niepożądane, chociaż nie wystąpią one u wszystkich chorych stosujących ten preparat. Pamiętaj, że oczekiwane korzyści ze stosowania leku są z reguły większe, niż szkody wynikające z pojawienia się działań niepożądanych. Nasilenie działań niepożądanych preparatu może być większe, jeżeli jest on podawany w skojarzeniu z innymi chemioterapeutykami.
Często możliwe zaburzenia hematologiczne: leukopenia (zmniejszenie liczby krwinek białych [leukocytów]), niedokrwistość, małopłytkowość a także zakażenia; rzadziej może wystąpić gorączka, półpasiec, posocznica, pancytopenia (niedobór wszystkich elementów morfotycznych w morfologii krwi), hipogammaglobulinemia (niedobór przeciwciał). Często możliwe: nudności, biegunka, wymioty, zapalenie (także wrzodziejące) jamy ustnej, anoreksja, wysypka rumieniowa, łysienie, skórna nadwrażliwość na światło, bóle i zawroty głowy, senność, zaburzenia widzenia, zaburzenia czynności wątroby (zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych), zmęczenie, złe samopoczucie. Niezbyt często lub rzadko możliwe zaburzenia czynności nerek (niewydolność nerek, ból i trudności w oddawaniu moczu, przewlekła niewydolność nerek), zaburzenia czynności wątroby (włóknienie, marskość, ostre zapalenie, stłuszczenie wątroby),cukrzyca, owrzodzenie jelit, krwawienia z przewodu pokarmowego, zapalenie jelit, krwawienie z nosa, zapalenie gardła, niedociśnienie tętnicze, zaburzenia zakrzepowo–zatorowe, bóle mięśni i stawów, osteoporoza, niebezpieczne reakcje anafilaktyczne (obrzęk ust, języka, gardła), zespół Stevensa i Johnsona, martwica toksyczna rozpływna naskórka, zmiany barwnikowe skóry, nadwrażliwość na światło, owrzodzenie skóry, zapalenie i owrzodzenie pochwy, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowe zapalenie płuc mogące prowadzić do zgonu, zwłóknienie płuc, zapalenie pęcherzyków płucnych, duszność, depresja, splątanie, niedowład, uczucie mrowienia i drętwienia kończyn, zaburzenia funkcji poznawczych, utrata libido, zaburzenia miesiączkowania. Bardzo rzadko możliwe nasilenie zmian łuszczycowych, czyraczność, wysięk osierdziowy, wysięk opłucnowy, zapalenie płuc wywołane przez Pneumocystis carinii, zapalenie opłucnej, suchy kaszel, zapalenie naczyń krwionośnych, wylewy podskórne, krwawe wymioty, krwiomocz, zapalenie pęcherza moczowego, bezpłodność.
Ze stosowaniem preparatu może być związane ryzyko wystąpienia wtórnych nowotworów (zwykle nieziarniczych chłoniaków złośliwych). W okresie leczenia i przez pewien czas po jego zakończeniu mogą występować zaburzenia płodności, oligospermia, zaburzenia miesiączkowania, brak miesiączki. U kobiet w ciąży metotreksat wywiera szkodliwe działanie na zarodek (zobacz ostrzeżenia zawarte w akapicie „Kiedy zachować szczególną ostrożność stosując preparat?”).

Inne preparaty na rynku polskim zawierające metotreksat

Ebetrexat (roztwór do wstrzykiwań)
Metex (roztwór do wstrzykiwań s.c., i.m. lub i.v.)
Methotrexat-Ebewe (tabl.)
Methotrexat-Ebewe (roztwór do wstrzykiwań)
Methotrexat-Ebewe (koncentrat do sporz. roztw. do infuzji)
Metotab (tabl.)