Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Epinefryna (opis profesjonalny)

Działanie

Amina sympatykomimetyczna, którą można otrzymać syntetycznie. Wykazuje działanie sympatykomimetyczne zależne od bezpośredniego lub pośredniego pobudzenia receptorów α1, α2, β1, β2. Podobnie jak wszystkie aminy katecholowe działa poprzez stymulację wewnątrzkomórkowej cyklazy adenylowej, dzięki czemu następuje przemiana ATP do cAMP i zwiększenie jego stężenia wewnątrzkomórkowego. Działanie epinefryny zależy od dawki. Niewielkie dawki podawane i.v. (1–2 mg/min) pobudzają przede wszystkim receptory β2, co powoduje rozkurcz oskrzeli, skurcz naczyń tętniczych i żylnych skóry oraz błon śluzowych, a także rozszerzenie tętniczek w mięśniach szkieletowych i narządach miąższowych. Prowadzi to do niewielkiego zmniejszenia oporu obwodowego, zwiększenia powrotu żylnego i pojemności minutowej serca oraz wzrostu ciśnienia skurczowego i obniżenia rozkurczowego. Większe dawki (4 mg/min) pobudzają receptory β1 w m. sercowym; zwiększają siłę skurczu m. sercowego, pojemność minutową serca i na skutek skrócenia fazy 4. depolaryzacji zwiększają częstotliwość rytmu serca (zwiększa to ryzyko wystąpienia zaburzeń rytmu serca). Dalsze zwiększenie dawek epinefryny powoduje uogólniony skurcz wszystkich naczyń krwionośnych, wzrost ciśnienia skurczowego i rozkurczowego oraz zmniejszenie pojemności minutowej serca. Epinefryna zmniejsza przepływ nerkowy, nie ma natomiast wyraźnego wpływu na przepływ mózgowy. Wpływa na czynność skurczową macicy, gdzie znajdują się zarówno receptory α (warunkujące skurcz), jak i β (warunkujące rozkurcz). Działanie zależy od stanu hormonalnego organizmu lub ciąży. W I fazie cyklu miesiączkowego lub w I połowie ciąży wywołuje skurcze, natomiast w II fazie cyklu lub w II połowie ciąży i w czasie porodu działa rozkurczająco. Wpływ na metabolizm: poprzez receptory β1 przyspiesza glikogenolizę i uwalnianie kwasów tłuszczowych z tkanki tłuszczowej, a poprzez receptory α2 zmniejsza wydzielanie insuliny. W rezultacie dochodzi do zwiększenia stężenia glukozy, triglicerydów, fosfolipidów, cholesterolu frakcji LDL, mleczanów we krwi. Równowaga elektrolitowa – poprzez wpływ na receptory β2 następuje aktywacja pompy sodowo-potasowej w mięśniach szkieletowych, co sprzyja wnikaniu jonów potasowych do komórki i prowadzi do hipokaliemii. Jednocześnie, wpływając na wątrobę, powoduje uwalnianie potasu i zwiększenie jego stężenia we krwi. Epinefryna powoduje rozszerzenie źrenic, wytrzeszcz gałek ocznych, zmniejszenie napięcia mięśni gładkich przewodu pokarmowego. Pobudzenie receptorów β wpływa na rozluźnienie mięśnia wypieracza pęcherza moczowego, a pobudzenie receptorów α powoduje skurcz mięśni trójkąta pęcherza i zwieraczy. W obrazie krwi stwierdza się leukocytozę z eozynopenią. Epinefryna jest niemal natychmiast rozkładana w przewodzie pokarmowym, dlatego powinna być podawana pozajelitowo: s.c. (wchłania się powoli ze względu na miejscowy skurcz naczyń) lub i.v. (działa natychmiast po podaniu). Można ją także stosować dotchawiczo lub dosercowo. Ze względu na słabą rozpuszczalność w tłuszczach tylko niewielka ilość epinefryny przenika do OUN, co daje słabe objawy korowe. Kolejne dawki epinefryny nie wywołują tachyfilaksji (jak w przypadku innych syntetycznych katecholamin działających pośrednio). t1/2 po podaniu i.v. wynosi 2–3 min, po podaniu i.m. lub s.c. z powodu obkurczenia naczyń krwionośnych i opóźnienia wchłaniania może być dłuższy. Po podaniu i.v. bardzo szybko ulega dystrybucji do mięśnia sercowego. Wiązanie z białkami 50%. Epinefryna jest szybko rozkładana przez MAO w neuronach adrenergicznych, a poza nimi przez metylotransferazę katecholową (COMT). Nieczynne metabolity i śladowe ilości niezmienionej epinefryny wydalane są z moczem. Najważniejszym metabolitem jest kwas 4-hydroksy-3-metoksy-migdałowy.

Wskazania

Stany zagrożenia życia: resuscytacja krążeniowo-oddechowa w przypadku zatrzymania krążenia niezależnie od mechanizmu, nasilona reakcja anafilaktyczna, wstrząs anafilaktyczny, napad astmy oskrzelowej, ciężka bradykardia, wstrząs kardiogenny. W sytuacjach, gdy stosowanie innych leków działających inotropowododatnio nie przynosi oczekiwanego efektu, np. bezpośrednio po operacjach kardiochirurgicznych. Jako dodatek do środków znieczulających miejscowo w celu opóźnienia wchłaniania leku w miejscu podania.

Przeciwwskazania

Przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na którykolwiek składnik preparatu, jednak w stanach zagrożenia życia brak bezwzględnych przeciwwskazań. W stanach innych niż zagrażające życie stosować ostrożnie u chorych z chorobą serca (np. choroba niedokrwienna serca, zaburzenia rytmu serca, kardiomiopatia zaporowa), nadczynnością tarczycy, cukrzycą, guzem chromochłonnym, ciężką niewydolnością nerek, hiperkalcemią, hipokaliemią, nadciśnieniem, jaskrze z zamykającym się kątem przesączania (rozszerzenie źrenicy może wywołać ostry atak jaskry), łagodnym rozroście gruczołu krokowego powodującym zaleganie moczu, u ciężarnych oraz osób w podeszłym wieku. U osób z chorobą Parkinsona epinefryna może spowodować przemijające nasilenie objawów choroby, takich jak sztywność i drżenie. Szczególną ostrożność zachować podczas stosowania u chorych z zatrzymaniem krążenia spowodowanym nadużyciem kokainy lub innych środków sympatykomimetycznych. Nie wstrzykiwać oraz nie dodawać do środków znieczulających wstrzykiwanych w dystalne części ciała (uszy, nos, prącie, dłonie, stopy, palce).

Interakcje

Epinefryna hamuje wydzielanie insuliny, może osłabiać działanie hipoglikemizujące leków przeciwcukrzycowych; konieczne może być dostosowanie dawkowania insuliny lub innych leków hipoglikemicznych. W przypadku równoczesnego stosowania leków, mogących zwiększać ryzyko zaburzeń rytmu serca, np. chlorowcowanych środków znieczulenia ogólnego, preparatów naparstnicy lub chinidyny należy zachować ostrożność. Działanie sympatykomimetyczne epinefryny mogą nasilać inhibitory MAO, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne,mieszane selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (sibutramina, wenlafaksyna, milnacypran, inhibitory MAO), inhibitory COMT, teofilina, oksytocyna, parasympatykolityki, hormony tarczycy, niektóre leki przeciwhistaminowe (np. chlorfeniramina, difenhydramina), lewodopa, alkohol. Działanie hipertensyjnemu epinefryny można osłabić przez podanie szybko działających leków rozszerzających naczynia krwionośne lub α-adrenolityków. Działanie adrenaliny może być antagonizowane przez leki β-adrenolityczne, szczególnie niewybiórcze. Równoczesne podawanie niewybiórczych β-adrenolityków może spowodować ciężkie nadciśnienie tętnicze i bradykardię. Równoczesne podawanie sympatykomimetyków może nasilić działanie epinefryny.

Działania niepożądane

Często występowały, nawet po podaniu małych dawek leku: nerwowość, lęk, niepokój, zawroty głowy, drżenie, ból głowy, kołatanie serca, tachykardia, trudności w oddychaniu, nudności, wymioty, bladość, osłabienie, pocenie się, uczucie zimna w obrębie dłoni i stóp. Rzadko: hiperglikemia, hipokaliemia, kwasica metaboliczna, omamy, rozszerzenie źrenic, omdlenia, trudności w oddawaniu moczu, w tym zatrzymanie moczu, a po podaniu nawet małych dawek adrenaliny występowały drżenia mięśniowe. Ponadto: reakcje alergiczne, w tym reakcje anafilaktyczne lub reakcje zagrażające życiu lub mniej ciężkie napady astmy u osób nadwrażliwych na pirosiarczyn sodu zawarty w preparacie; nagły wzrost ciśnienia tętniczego (czasami prowadzący do wylewu krwi do mózgu) oraz zwężenie naczyń krwionośnych (np. w skórze, błonie śluzowej, nerkach) po zastosowaniu dużych dawek adrenaliny lub u osób wrażliwych; zaburzenia rytmu serca (migotanie przedsionków lub zatrzymanie czynności serca) po zastosowaniu dużych dawek adrenaliny lub u osób wrażliwych. Przedawkowanie: wzrost ciśnienia tętniczego (może skutkować wylewem krwi do mózgu), zwężenie naczyń obwodowych, obrzęk płuc (w tym ciężki, mogący zakończyć się zgonem), tachykardia, zaburzenia rytmu serca.Postępowanie: w przypadku ciężkiego obrzęku płuc z trudnościami w oddychaniu należy podać szybko działający α-adrenolityk (np. fentolamina) i/lub zastosować wentylację przerywanym ciśnieniem dodatnim; w przypadku wystąpienia nadciśnienia można podać szybko działające leki rozszerzające naczynia krwionośne lub α-adrenolityki (jeżeli wystąpi długo trwające niedociśnienie tętnicze, konieczne może być podanie innego leku zwiększającego ciśnienie tętnicze, np. norepinefryny); w przypadku wystąpienia potencjalnie zagrażających życiu ciężkich zaburzeń rytmu serca, można podać β-adrenolityki (przed ich podaniem lub jednocześnie z nimi należy podać α-adrenolityk, aby zapewnić kontrolę krążenia obwodowego).

Ciąża i laktacja

Brak odpowiednich badań dotyczących stosowania epinefryny u kobiet ciężarnych. Lek przenika przez łożysko, może być stosowany u kobiet w ciąży jedynie w przypadkach, gdy spodziewana korzyść dla matki przewyższa potencjalne zagrożenie dla płodu. Epinefryna przenika do pokarmu kobiecego w śladowych ilościach.

Dawkowanie

Dorośli. Resuscytacja krążeniowo-oddechowa. I.v. 1 mg co 3–5 min nierozcieńczone lub po rozcieńczeniu. W razie braku dostępu do żyły – doszpikowo w dawkach stosowanych i.v. lub dotchawiczo (u zaintubowanego chorego) 3 mg po odpowiednim rozcieńczeniu. Równolegle należy prowadzić zewnętrzny masaż serca. Po przywróceniu czynności serca zapewniającej perfuzję można podawać powoli i.v. dawki 50–100 µg, aż do uzyskania właściwego ciśnienia tętniczego. We wstrząsie kardiogennym jako lek II rzutu – wlew ciągły i.v. 0,05–0,5 µg/kg mc./min. W bradykardii opornej na atropinę wlew ciągły z szybkością 2–10 µg/min. W ciężkich ostrych reakcjach anafilaktycznych 0,3–0,5 mg i.m. lub s.c. (we wstrząsie anafilaktycznym preferowane jest podanie i.m.), jeśli brak poprawy, można powtórzyć dawkę po 5–15 min. W ciężkich przypadkach jednorazowo 1 mg. W zagrażającym życiu wstrząsie lub w sytuacjach szczególnych, np. w trakcie znieczulenia ogólnego można podać powoli i.v. 0,3–1 mg po odpowiednim rozcieńczeniu. SmPC Adrenalina WZF 2017/2018 W nagłych przypadkach ostrych reakcji anafilaktycznych można samodzielnie zastosować preparat w postaci autostrzykawki i.m. do mięśni uda; podawana jest wówczas automatycznie jednorazowa, odmierzona dawka epinefryny. Pacjent powinien zawsze nosić przy sobie 2 dawki leku na wypadek, gdyby pierwsze podanie nie było pomyślne lub jedna dawka nie była wystarczająca. Dorośli i dzieci >30 kg mc. Zwykle 0,005–0,01 mg/kg mc. Jednorazowo zwykle 0,3 mg; jeśli objawy nie ustępują, po 5–15 min można podać 2. dawkę leku. Patrz też: opisy preparatów. W astmie oskrzelowej w celu przerwania skurczu oskrzeli 0,3 mg s.c. lub i.m., można podać do 3 dawek w odstępach co 20 min. W razie braku dostępu do żyły w stanach zagrożenia życia można podać lek dotchawiczo w dawce 3 mg po odpowiednim rozcieńczeniu lub śródkostnie w dawkach stosowanych i.v. Dzieci. Dawka w zależności od masy ciała. Resuscytacja krążeniowo-oddechowa. I.v. 10 µg/kg mc. co 3–5 min. W przypadku braku dostępu do żyły można podawać także przez wkłucie do jamy szpikowej w dawkach stosowanych i.v. (10 µg/kg mc.) lub dotchawiczo 100 µg/kg mc. po odpowiednim rozcieńczeniu. W opiece poresuscytacyjnej wlew ciągły i.v. 0,05–1 µg/kg mc./min. W ostrych reakcjach anafilaktycznych i.m. lub s.c. (we wstrząsie anafilaktycznym preferowane jest podanie i.m.) 10 µg/kg mc., nie przekraczając jednorazowej dawki 0,5 mg, dawkę można powtarzać co 5–15 min; u pacjentów w ciężkim, zagrażającym życiu wstrząsie lub w sytuacjach szczególnych, np. w trakcie znieczulenia ogólnego, można podać 10 µg/kg mc. i.v. po odpowiednim rozcieńczeniu. W nagłych przypadkach ostrych reakcji anafilaktycznych można samodzielnie zastosować preparat w postaci autostrzykawki i.m. do mięśni uda; podawana jest wówczas automatycznie jednorazowa, odmierzona dawka epinefryny. Pacjent powinien zawsze nosić przy sobie 2 dawki leku na wypadek, gdyby pierwsze podanie nie było pomyślne lub jedna dawka nie była wystarczająca. Zwykle 0,005–0,01 mg/kg mc. Dzieci >30 kg mc. jednorazowo zwykle 0,3 mg; dzieci 15–30 kg mc. zwykle jednorazowo 0,15 mg; jeśli objawy nie ustępują, po 5–15 min można podać 2. dawkę leku. Patrz też: opisy preparatów. Napad astmy oskrzelowej 10 µg/kg mc. i.m. lub s.c., maks. 0,5 mg. W razie potrzeby dawkę powtarzać 2-krotnie co 20 min, a następnie co 4 h. W ciężkiej bradykardii oraz jako lek II rzutu we wstrząsie kardiogennym wlew i.v. 0,05–0,1 µg/kg mc./min. W stanach zagrożenia życia, w przypadku braku dostępu do żyły można podawać także przez wkłucie do jamy szpikowej w dawkach stosowanych i.v. (10 µg/kg mc.) lub dotchawiczo 100 µg/kg mc. po odpowiednim rozcieńczeniu.

Uwagi

Po zastosowaniu epinefryny chory nie powinien prowadzić pojazdów i obsługiwać maszyn, przede wszystkim z uwagi na zaburzenie, które było wskazaniem do zastosowania leku.

Preparaty na rynku polskim zawierające epinefryna

Adrenalina WZF (roztwór do wstrzykiwań)
Adrenalina WZF 0,1% (roztwór do wstrzykiwań)
Anapen (roztwór do wstrzykiwań)
Anapen Junior (roztwór do wstrzykiwań)
EpiPen Jr. (roztwór do wstrzykiwań we wstrzykiwaczu)
EpiPen Senior (roztwór do wstrzykiwań we wstrzykiwaczu)

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.