Acetylocysteina (opis profesjonalny)

Działanie

Pochodna N-acetylowa naturalnego aminokwasu L-cysteiny o bardzo silnym i szybkim działaniu mukolitycznym. Dzięki wolnym grupom sulfhydrylowym ma zdolność rozszczepiania wiązań disiarczkowych w glikoproteinach śluzu z jednoczesnym tworzeniem kompleksów hydrofilnych, co powoduje upłynnienie i zmniejszenie lepkości wydzieliny w drzewie oskrzelowym. Acetylocysteina ma działanie przeciwutleniające, dzięki któremu neutralizuje wolne rodniki w zmienionych zapalnie lub niedotlenionych komórkach. W zatruciu paracetamolem lub jego przedawkowaniu podawana jest jako odtrutka, gdyż inaktywuje toksyczne metabolity paracetamolu i pozwala na utrzymanie prawidłowego stężenia glutationu, dzięki czemu chroni wątrobę przed uszkodzeniem. Podana do 8 h po zatruciu działa najskuteczniej, istnieją doniesienia o korzyściach zastosowania leku w zatruciach trwających 36 h. Wchłania się dobrze z przewodu pokarmowego, osiągając maks. stężenie w drogach oddechowych po 0,5–3 h. Wykazuje szczególne powinowactwo do tkanki płucnej i wydzieliny oskrzelowej. Metabolizowana jest głównie w wątrobie i wydalana z moczem.

Wskazania

Ostre i przewlekłe zapalenia oskrzeli lub oskrzelików, rozstrzenie oskrzeli, mukowiscydoza, rozedma płuc oraz inne choroby dróg oddechowych z dużą ilością gęstej wydzieliny śluzowej lub śluzowo-ropnej. W toksykologii jako odtrutka w przedawkowaniu paracetamolu. Stosowany również m.in. w długotrwałej sztucznej wentylacji w leczeniu niewydolności oddechowej, w ostrym i przewlekłym zapaleniu zatok, wysiękowym zapaleniu ucha środkowego oraz w przygotowaniu przed bronchografią (wskazania niezarejestrowane w Polsce).

Przeciwwskazania

Nadwrażliwość na którykolwiek składnik preparatu, ostry napad astmy. Nie stosować lub zachować ostrożność, stosując lek u osób z czynną chorobą wrzodową żołądka i dwunastnicy. Ostrożnie stosować u osób w podeszłym wieku, z ciężką niewydolnością oddechową, z astmą oskrzelową lub żylakami przełyku. Nie należy podawać pacjentom ze zmniejszoną zdolnością do odkrztuszania bez zapewnienia w czasie leczenia fizykoterapii oddechowej. Duże dawki acetylocysteiny stosowanej jako antidotum mogą skracać czas protrombinowy; należy monitorować parametry krzepnięcia. Mogący się pojawić zapach siarki nie wskazuje na zmiany właściwości preparatów, lecz jest typowy dla zawartej w nich substancji czynnej.

Interakcje

Jednoczesne stosowanie leków tłumiących kaszel może powodować zaleganie rozrzedzonej wydzieliny. Podawana z nitrogliceryną lub azotanami nasila ich działanie rozszerzające naczynia i hamujące agregację płytek. W przypadku jednoczesnego leczenia acetylocysteiną i antybiotykami należy zachować 2 h przerwę między ich przyjmowaniem. Niezgodności dotyczą zwłaszcza półsyntetycznych penicylin, tetracyklin, cefalosporyn i aminoglikozydów. Interakcje te są mało istotne w przypadku stosowania acetylocysteiny jako antidotum. Nie wykazano niezgodności z amoksycyliną, doksycykliną, erytromycyną, tiamfenikolem i cefuroksymem (acetylocysteina nasila penetrację cefuroksymu do wydzieliny oskrzelowej). Nie należy mieszać roztworów zawierających acetylocysteinę z innymi preparatami.

Działania niepożądane

Nudności, wymioty, zgaga, biegunka, bóle głowy, szum w uszach, wodnisty wyciek z nosa, zapalenie jamy ustnej. Niekiedy występuje reakcja alergiczna w postaci zmian skórnych o typie swędzącej osutki. Po zastosowaniu dużych dawek może wystąpić rozszerzenie naczyń i nagłe zaczerwienienie twarzy oraz nadmierne upłynnienie śluzowo-ropnych wydzielin (szczególnie u pacjentów z niedostatecznym odruchem kaszlu). Bardzo rzadko w początkowym okresie stosowania leku może wystąpić skurcz oskrzeli, nadmierne wydzielanie śluzu, drażniący kaszel. W trakcie podawania leku drogą wziewną może nastąpić skurcz oskrzeli i duszność, szczególnie u pacjentów z astmą oskrzelową w wywiadzie. Nadwrażliwość na acetylocysteinę może objawiać się zapaleniem błony śluzowej jamy ustnej i nosa.

Ciąża i laktacja

Kategoria B. Nie stosować w ciąży i okresie karmienia piersią, jeśli nie jest to konieczne.

Dawkowanie

W chorobach dróg oddechowych dorośli i dzieci po 14. rż. do 600 mg/d 1 ×/d lub w daw. podz., 6.–14. rż. do 400 mg/d w 2–4 daw. podz., 2.–6. rż. do 300 mg/d w 2–3 daw. podz. W mukowiscydozie: 2.–6. rż. do 400 mg/d, po 6. rż. do 600 mg/d. Ostatnią dawkę podawać nie później niż 4 h przed nocnym spoczynkiem. Preparaty w postaci granulatu lub tabletek musujących rozpuścić w chłodnej wodzie. Podawać bezpośrednio po rozpuszczeniu. Roztwory nie powinny stykać się z metalem (żelazo, nikiel, miedź) i gumą. W zatruciu paracetamolem acetylocysteinę podaje się jak najszybciej, nie później niż w ciągu pierwszych 14 h, niekiedy także w okresie późniejszym, do 24 h; preferuje się podanie p.o. ze względu na szybsze dotarcie leku do wątroby: początkowo 150 mg/kg mc. z dużą ilością płynów, następnie 70 mg/kg mc. co 4 h (łącznie 17 dawek). We wlewie i.v. u dorosłych i dzieci po 2. rż. początkowo 150 mg/kg mc. w ciągu 15 min, następnie 50 mg/kg mc. w ciągu 4 h, a potem 100 mg/kg mc. w ciągu 16 h; całkowita dawka wynosi 300 mg/kg w ciągu 24 h.

Preparaty na rynku polskim zawierające acetylocysteina

ACC (tabletki)
ACC (tabletki musujące)
ACC classic (roztwór doustny)
ACC Hot (gran. do sporz. roztworu doustnego)
ACC mini (tabletki musujące)
ACC mini (proszek do sporządzania roztworu doustnego)
ACC optima (tabletki musujące)
ACC optima Active (proszek)
ACC optima Hot (proszek do sporządzania roztworu doustnego)
Acetylcysteine Sandoz (roztwór do infuzji)
Fluimucil Forte (tabletki musujące)
Fluimucil Muko (gran. do sporz. roztworu doustnego)
Fluimucil Muko Junior (gran. do sporz. roztworu doustnego)
Muccosinal (tabletki musujące)
Nacecis (tabletki musujące)
Tussicom 200 (proszek do sporządzania roztworu)
Tussicom 400 (proszek do sporządzania roztworu)
Tussicom 600 (proszek do sporządzania roztworu)

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Korzystając ze stron oraz aplikacji mobilnych Medycyny Praktycznej, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki oraz zgodnie z polityką Medycyny Praktycznej dotyczącą plików cookies